Ժիւփէ Ընդդիմութիւնը Զինելու Պարագային Սուրիոյ Մէջ Քաղաքացիական Պատերազմէ Կը Զգուշացնէ

Սուրիական իշխանութեանց զօրակցող բազմամարդ ցոյց` Դամասկոսի մէջ

Բազմահազար սուրիացիներ Սուրիոյ տագնապի սկիզբի առաջին ամեակին առիթով Դամասկոսի Օմայատներու, Տէր Զօրի Սապաա Պահրաթ եւ Հալէպի Սաատալլա Ժապրի հրապարակներուն վրայ, ինչպէս նաեւ Լաթաքիոյ, Ռաքայի, Թարթուսի, Հասաքէի եւ այլ շրջաններու մէջ մասնակցեցան «միջազգային քայլարշաւ» խորագիրով հաւաքներու` մերժելով Սուրիոյ ներքին հարցերուն արտաքին միջամտութիւնը եւ զօրակցելով Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի բարեփոխումներու ծրագիրին:

Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարար Ալեն Ժիւփէ սուրիական ընդդիմութիւնը Ասատի վարչակարգին դէմ զինելու պարագային Սուրիոյ մէջ քաղաքացիական պատերազմի վտանգէն զգուշացուց: Ան «Ֆրանս Քիւլթիւր» ձայնասփիւռի կայանին հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին յայտնեց, որ «սուրիացի ժողովուրդը խոր կերպով պառակտուած է, եւ (եթէ ընդդիմութեան զէնք մատակարարենք) քրիստոնեաներուն, ալեւիներուն, սիւննիներուն եւ շիիներուն միջեւ քաղաքացիական պատերազմ կազմակերպած պիտի ըլլանք: Ատիկա կրնայ այսօր գոյութիւն ունեցող աղէտէն աւելի մեծ աղէտ մը ըլլալ»:

Ֆրանսական դիւանագիտութեան պետը յայտնեց, որ Ռուսիա «միջին ժամանակի վրայ սխալ հաշիւներ կը կատարէ»` աւելցնելով, որ «անիկա մեզ կ՛այպանէ Լիպիոյ հարցին միջամտելու համար, եւ այն կարծիքը ունի, որ Լիպիոյ մէջ մեր լիազօրութիւնը շրջանցեցինք, բան մը, որուն համաձայն չեմ»: Ան նշեց, որ «Ռուսիա Սուրիոյ մէջ շահեր ունի, ան սուրիական վարչակարգին կը ծախէ եւ ծախած է մեծ քանակութեամբ զէնքեր»:

Ժիւփէ ըսաւ, որ «Ռուսիա նաեւ կը վախնայ, որ իսլամական ժահրը իր հողամասը վարակէ, ուստի Սուրիոյ մէջ տեղի ունեցող ամէն ինչին կ՛ընդդիմանայ»: Ան նշեց, որ ամբողջ սրտով կը յուսայ, որ Ռուսիա «աչքերը բանայ, որպէսզի տեսնէ, թէ Սուրիոյ մէջ իսկապէս ինչ տեղի կ՛ունենայ»:

Անդրադառնալով Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարար Սերկէյ Լաւրովի` չորեքշաբթի օր բարեփոխումներու գործադրութեան մէջ «մեծ ուշացում»-ին համար նախագահ Ասատին ուղղած քննադատութեան, Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարը յայտնեց, որ թերեւս Ռուսիա իր կեցուածքը կ՛արդիականացնէ:

Մինչ այդ, ռուսական «ՌԻԱ Նովոսթի» լրատու գործակալութիւնը կը հաղորդէ, որ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Վիքթորիա Նուլընտ յայտարարած է, որ Ուաշինկթըն եւ Մոսկուա Սուրիոյ իրավիճակին շուրջ տակաւին ռազմավարական որոշ տարակարծութիւններ ունին, սակայն Ուաշինկթըն Լաւրովի կողմէ Ասատին ուղղուած քննադատութիւնը դրական կ՛ընկալէ:

«Հասկնալի է, որ Արաբական լիկայի նախարարներուն հետ Լաւրովի ունեցած խորհրդակցութիւնները, եւ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարին հետ հանդիպումը ազդեցութիւն ունեցած են անոր` Ռուսիոյ բռնութեան մասնակիցի դերին մէջ չյայտնուելու ցանկութեան մասին յայտարարութիւններուն վրայ: Մեր դիրքորոշումներուն մէջ տակաւին ռազմավարական տարակարծութիւններ կան, թէ ինչպէ՛ս Սուրիոյ մէջ բռնարարքներուն վերջ պէտք է դնել, սակայն մենք զանոնք վերցնելու կը ջանանք», ըսած է Նուլընտ:

ՄԱԿ-ի եւ Արաբական լիկայի Սուրիոյ հարցով յատուկ ներկայացուցիչ Քոֆի Անանի բանբեր Ահմետ Ֆաուզի Ժընեւի մէջ յայտարարեց, որ Անան տակաւին սուրիական իշխանութեանց հետ բռնարարքները դադրեցնելու իր առաջարկներուն շուրջ աշխուժ հաղորդակցութիւններ կ՛ունենայ:

«Երկխօսութեան դուռը տակաւին բաց է եւ պրն. Անանի առաջարկներուն հարցով տակաւին սուրիական իշխանութեանց հետ կը հաղորդակցինք», ըսաւ ան` նշելով, որ Անանի ծրագիրը ամփոփած է անհրաժեշտ քայլերը, ներառեալ` բռնարարքներուն վերջ տալը, մարդասիրական օժանդակութեանց մուտքը եւ ընդդիմութեան հետ քաղաքական երկխօսութեան սկսիլը: Նշենք, որ Անան այսօր ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին Սուրիոյ շուրջ զեկուցում մը պիտի ներկայացնէ:

Թուրքիոյ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան յայտարարեց, որ Սուրիայէն Թուրքիա մուտք գործած գաղթականներուն թիւը կը գերազանցէ 13 հազարը, իսկ այդ գաղթականները տեղաւորելու համար Թուրքիա կը պատրաստուի Քիլիսի մօտակայքը տնակային թաղամաս կառուցելու:

Ան նաեւ յայտնած է, որ իրենք տեղեկութիւններ ունին, որ սուրիական կառավարութիւնը «Հոմսի մէջ քարը քարի վրայ չէ ձգած»: Էրտողան 2 ապրիլին Պոլսոյ մէջ նախատեսուած «Սուրիոյ բարեկամներ»-ու ժողովը կարեւոր նկատած է եւ նշած, որ այդ խորհրդաժողովէն ետք շատ կարեւոր պատգամներ պիտի ուղղուին:

Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմեթ Տաւութօղլու իր կարգին յիշեցուցած է, որ Սուրիոյ մէջ բռնարարքներու զոհերուն թիւը հասած է 9 հազարի, իսկ անհետ կորածներու հետ միասին այդ թիւը կը հասնի 20 հազարի: Ան յայտարարած է, որ խորհրդարանական ընտրութիւններով` «գեղեցկագիտական բարեփոխումներով» Սուրիոյ մէջ իրավիճակը փոխել կարելի պիտի չըլլայ, եւ պէտք է Ասատին համոզել, որ հեռանայ: «Եթէ ընտրութիւնները տեղի ունենային անցեալ տարի` մինչեւ վստահութեան կորուստը, փոփոխութիւնները արդիւնաւէտ պիտի ըլլային, սակայն հիմա կարելի չէ: Սահմանադրութիւնը փոխուեցաւ, ատկէ ի՞նչ փոխուեցաւ: Ժողովուրդին սիրտը բիւրեղ ապակիի նման է, եթէ կոտրուի, միացնելը դիւրին չ՛ըլլար», ըսած է ան:

«Այլեւս համակարգը գեղեցկագիտական փոփոխութիւններով իրականացուած ընտրութեանց միջոցով փոխելը կարելի չէ: Պաշշար Ասատի կառավարութիւնը պէտք է համոզուի եւ ձգէ իշխանութիւնը: Սուրիոյ մէջ անվտանգութեան վերականգնումը կարելի է միայն ու միայն անկողմնակալ դերակատարի մը միջոցով: Անկողմնակալ ըսելով` դուրսէն բերուած մարդ նկատի չունիմ, պէտք է այնպիսի անձնաւորութիւն մը ըլլայ, որ ժողովուրդը վստահի եւ ըսէ. «Եթէ այս մարդը ընտրուի, վաղը ինծի դէմ հրասայլեր պիտի չհանէ», յայտարարած է Տաւութօղլուն:

Թուրքիոյ փոխվարչապետ Պաշիր Աթալայ թրքական «Էն.Թի.Վի.» պատկերասփիւռի կայանին յայտնեց, որ «սուրիական վարչակազմը (Թուրքիոյ հետ) սահմանը կ՛ականապատէ, որպէսզի գաղթականները չկրնան Թուրքիա անցնիլ»` նշելով, որ սուրիական կառավարութիւնը նման միջոցառումներ կ՛որդեգրէ այնպիսի պահու մը, երբ Սուրիոյ մէջ տագնապի սկիբզէն ի վեր Թուրքիա ապաստանածներու թիւը շուրջ 15 հազարի հասած է:

Թրքական կարմիր մահիկի ղեկավար Ահմեթ Լութֆի իր կարգին յայտարարեց, որ Անգարա կը նախատեսէ, որ 500 հազար սուրիացի գաղթականներ Թուրքիա ապաստանին, եւ 1991-ին Իրաքի նախկին վարչակարգէն փախուստ տուած 500 հազար քիւրտերուն ապաստանարան տալու համար Թուրքիոյ դիմագրաւած դժուարութիւնները յիշեցուց:

Թուրք սահմանապահ պաշտօնեաներէն մէկը «Ռոյթըրզ» լրատու գործակալութեան յայտնած է, թէ վերջին 24 ժամուան ընթացքին հազար սուրիացիներ Թուրքիա ապաստանած են: Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Սելճուք Ունալ թրքական «Սապահ» օրաթերթին յայտնած է, որ անոնց շարքին է զօրավար մը: Օրաթերթը կը նշէ, որ այսպիսով սուրիական բանակէն դասալիք եղած եւ Թուրքիա գտնուող զօրավարներուն թիւը կը բարձրանայ 7-ի: Նշենք, որ Թուրքիոյ գաղտնի սպասարկութեան` ՄԻԹ-ի մէկ զեկուցումը նշեց, որ սուրիական բանակէն անջատուած զինուորներուն թիւը 20 հազար է:

Միւս կողմէ, Հալէպի մօտակայքը կառավարական զօրքերու եւ ընդդիմադիր զինեալներու միջեւ յայտնուած թուրք վարորդ մը սպաննուած է: «Տողան» լրատու գործակալութիւնը կը հաղորդէ, որ 48-ամեայ Հասան Քոչաքի դիակը բերելու համար անոր հարազատները Հալէպ մեկնած են:

 

Share this Article
CATEGORIES