ԱՐՈՒԵՍՏԻ ԱՇԽԱՐՀԷՆ. Լուվրի Թանգարանը Կը Ցուցադրէ Տա Վինչիի «Վերջին Գլուխ Գործոցը»

«Սրբուհի Աննա»` մաքրուած...

Ուշագրաւ Է Ապագայի Նկատառումներով Ներկայի Մէջ Սխալներ Չգործելու Լուվրի Զգուշաւոր Քաղաքականութիւնը: Այսուհանդերձ Թանգարանը Անցեալ Ուրբաթ Օր Բացումը Կատարեց Տա Վինչիի Նոր Վերանորոգուած Մէկ Գլուխ Գործոցին` «Սրբուհի Աննա» Անունով Ծանօթ Գեղանկարին, Յուսալով Վերջ Դնել Արուեստի Աշխարհին Մէջ Ծագած Անվերջ Վէճերուն, Որոնք Թանգարանը Կ՛Ամբաստանեն Անգին Իւղանկարը Վտանգելու Անփութութեամբ: «Ա. Էֆ. Փէ.» Կը Մանրամասնէ.

Վերածնունդի վարպետը անաւարտ ձգած էր «Կոյս Մարիամ եւ Մանուկը Սրբուհի Աննային հետ» վերնագիրով իր գեղանկարը, երբ մահացած էր 1519-ին: Անիկա այժմ աստղն է յատկանշական ցուցահանդէսի մը, որ կը պեղէ տուեալ գործին ծննդոցը եւ կ՛որոշէ անոր տեղը` արուեստի պատմութեան մէջ:

«Սրբուհի Աննա»-ն կը պատկերէ մանուկ Յիսուսը` գառնուկի մը հետ, իր մօր եւ մեծ մօր հետ: Տա Վինչի սկսած է զայն գծել 1503-ին: Անոր մահէն ետք գեղանկարը պատկանած է Ֆրանսայի Ֆրանսիս Ա. թագաւորին, որ արուեստագէտին վերջին հովանաւորն էր:

««Սրբուհի Աննա»-ին պատմութիւնը պատմութիւնն է տա Վինչիի վերջին 20 տարիներու կեանքին», կ՛ըսէ ցուցահանդէսը կազմակերպած մասնագէտը` Վենսան Տըլիւվեն:

««Սրբուհի Աննա». Լէոնարտոյի վերջին գլուխ գործոցը» վերնագիրով ցուցահանդէսը կը մէկտեղէ 130 գծանկարներ, արուեստագէտին կողմէ կատարուած նախապատրաստական ուսումնասիրութիւններ, անոր արուեստանոցին մէջ արտադրուած կանուխ տարբերակներ եւ գրութիւններ, որոնք կ՛ակնարկեն «Սրբուհի Աննա»-ի գեղանկարին եւ այլ գեղանկարներ, որոնք կը կրեն անոր ազդեցութիւնը, ինչպէս` գործեր Ռաֆայելէն եւ Միքելանճելոյէն:

Տըլիւվեն մամլոյ ասուլիսի մը ընթացքին բացատրած է, թէ ցուցահանդէսը կազմակերպած է «ոստիկանական հետաքննութեան մը պէս, մէկտեղելու համար գեղանկարը հասկնալու բոլոր տուեալները»:

Տա Վինչիի իրագործած ճեպանկարները, ամբողջական չափի գծանկարները, ընդհանուր պատկեր մը կազմող ծակտիկներով ուրուանկարները, ինչպէս նաեւ անոր արուեստանոցին մէջ արտադրուած «Սրբուհի Աննա»-ի նկարները ցոյց կու տան, թէ ան ինչպիսի՛ անցումներ կատարած է կրօնական տեսարանը վերարտադրող երեք տարբերակներու միջեւ:

Իւրաքանչիւրին մէջ Լէոնարտօ կատարած է երկրորդական սրբագրութիւններ, մինչեւ որ վերջին համադրումին մէջ Աստուածածինը պատկերած է այնպէս, կարծէք ան կը փորձէ մանուկ Յիսուսը հեռացնել գառնուկէն` անոր զոհաբերութեան խորհրդանիշէն, մինչ Սրբուհի Աննա կը քաջալերէ, որ ան ազատ ձգէ մանուկը:

Ցուցահանդէսը գագաթնակէտն է 18 ամիս տեւած վերանորոգութեան ծրագիրի մը, որ գերզգայնութիւններ յառաջացուցած էր:

Գիտաշխատանոցի մը մէջ 6 ամիս մնալէ ետք,  «Սրբուհի Աննա» տարի մը անցուցած էր Լուվրի մօտակայ Ֆրանսայի թանգարաններու ուսումնասիրութեան եւ վերանորոգութեան կեդրոնին արուեստանոցներուն մէջ, թանգարանին կողմէ ընտրուած վերանորոգութեան մասնագէտ Չինցիա Փասքուալիի հսկողութեան տակ:

Փասքուալի կը շեշտէ, թէ վերանորոգութեան պատճառը սոսկ գեղագիտական չէր:

«Կը նմանէր հիւանդի մը հոգալու,- կ՛ըսէ ան:- Պահպանութեան դիտանկիւնէն` պարտաւոր էինք միջամտել` գլխաւորաբար դարմանելու համար ճեղքռտուող ջնարակը, ինչ որ կրնար ներկը անպաշտպան ձգել աւերի դիմաց»:

Սակայն «Սրբուհի Աննա» կերպարանափոխուած է վերանորոգութենէն ետք:

Հնամաշ ջնարակը այլանդակած էր նկարը` զայն ծածկելով բարակ բիծերով, որոնք այժմ ամբողջութեամբ մաքրուած են, եւ այնպէս կը թուի, թէ դեղնաւուն-սրճագոյն քող մը վերցուած է անոր վրայէն` արտացոլելու համար Աստուածամօր շրջազգեստին մեղմ կապոյտը, ինչպէս նաեւ` մանրամասնութիւններու գանձ մը. օրինակ` լոգանքի ջուրի աւազան մը` պատկերուած կերպարներուն ոտքերուն տակ:

«Այնպէս կը թուէր, թէ կուտակուած ջնարակը հարթ բանի մը վերածած էր գեղանկարը,- կը բացատրէ  Ֆրանսայի թանգարաններու ուսումնասիրութեան եւ վերանորոգութեան կեդրոնին արուեստանոցներուն գեղանկարչութեան բաժնին տնօրէնը` Փիեռ Քիւրի:- Զայն վերանորոգելը անգամ մը եւս ծաւալ շնորհած է անոր, բնանկարի մը մէջ դրուած քանդակի մը պէս»:

Մանրամասնութիւններ, ինչպէս գառնուկին պոչը կամ պատկերուած կերպարներու ալեծուփ շրջազգեստները տեսնելով` «մեզի համար յստակ կը դառնայ, թէ գեղանկարը անաւարտ է,- կը բացատրէ Փասքուալի:- Այս մասին տեղեակ էինք այլ աղբիւրներէ, սակայն այստեղ կրնանք մեր աչքերով հաստատել»:

«Ոմանք կը հաւատան, թէ Աստուածամօր դէմքը այնքա՛ն թափանցիկ է եւ լուսափայլ, որ հաւանաբար կիսաւարտ է: Սակայն կ՛ենթադրեմ, թէ Լէոնարտօ այս ձեւով պիտի ուզէր պատկերել զայն` արտացոլելու համար անոր մաքրամաքուր էութիւնը»:

Լուվրի համար Փասքուալիի կատարած վերանորոգութեան աշխատանքը վիթխարի խոչընդոտի մը հանդիպեցաւ անցեալ տարի, երբ մտավախութիւն յայտնուեցաւ, թէ այն նիւթը, որ կը գործածուէր ջնարակը բարակցնելու համար, կրնար ի սպառ ջնջել նաեւ հիմնական ներկը: Այս պատճառով երկու մասնագէտներ հրաժարած էին աշխատանքին վերահսկող յանձնախումբէն ` իրենց բողոքը արտայայտելու համար:

«Չեմ հասկնար վիճարկութեան պատճառը,- կ՛ըսէ Փասքուալի,- շատ հեռու էինք կիրարկուած ներկին խաւէն. չես կրնար աւերել բան մը, որուն չես հպիր»:

Վիճարկող մասնագէտներէն մէկը` Սեկոլեն Պերճէոն Լանկլ Լուվրի պաշտօնաթերթին կողմէ կատարուած հարցազրոյցի մը մէջ ըսած է, թէ վերանորոգութեան կարգ մը երեւոյթներուն վերաբերող իր մտահոգութիւնները որոշ չափով փարատած են:

Սակայն ան կը շարունակէ իր տարակարծութիւնը յայտնել այլ երեւոյթներու վերաբերեալ, ինչպէս` մանուկ Յիսուսի մարմնին վրայէն ճերմակ արատը հանելու որոշումը: Ան կը հաւատայ, որ հաւանաբար Լէոնարտօ ինք իր ձեռքով աւելցուցած էր զայն:

Ընդհանրապէս մասնագէտներուն մտավախութիւնները կեդրոնացած են Սրբուհի Աննայի եւ Աստուածածինի դէմքերուն վրայ, ինչպէս նաեւ` ներկի այն խաւերուն, զորս Լէոնարտօ կիրարկած է մշուշոտ եւ մեղմ գոյներ ստեղծելու համար:

Լարուածութիւնները մեղմացնելու նպատակով` Լուվր որոշած է ջնարակի յաւելեալ խաւ մը անհպելի պահել պատկերուած կերպարներուն դիւրաբեկ դէմքերուն վրայ: Թանգարանը նաեւ արգիլած է գեղանկարէն ջնջել որոշ տարրեր, ինչպէս` ծառի գերաններու խումբ մը, թէեւ կը կարծուի, որ անոնք աւելցուած են 19-րդ դարուն:

«Լուվրի թանգարանը կը կիրարկէ արուեստի գործերու մաքրութեան շատ չափաւոր քաղաքականութիւն մը,- կ՛ըսէ Քիւրի:- Ներկայ հանգրուանին այստեղ կանգ առնելը ապահովութեան երաշխիք մը կ՛ընձեռէ ապագային, երբ դարձեալ դրուի գեղանկարը վերանորոգելու հարցը, ինչ որ անխուսափելի է 30 կամ 50 տարիէն»:

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES