Հայոց Ցեղասպանութեան Մասին «Ճանաչումէն Հատուցում» Խորագրեալ Գիտաժողովին Արդիւնքներուն Մասին Հանդիպում՝ Հայ Կաթողիկէ Եւ Հայ Առաքելական Համայնքներու Պատուիրակութիւններուն Միջեւ

Հինգշաբթի, 29 մարտ 2012-ին, կէսօրուան ժամը 12:00-ին, հայ կաթողիկէ պատրիարքարանին մէջ տեղի ունեցաւ հանդիպում մը հայ կաթողիկէ Ներսէս Պետրոս ԺԹ. պատրիարքին, հայ կաթողիկէ համայնքի Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի ոգեկոչման գործադիր մարմինին: Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսի պատուիրակութեան: Հանդիպման նպատակն էր Ներսէս Պետրոս ԺԹ. պատրիարքին փոխանցել Անթիլիասի մէջ գումարուած «Հայոց ցեղասպանութիւնը` ճանաչումէն հատուցում» միջազգային համագումարին արդիւնքները եւ ասոնց լոյսին տակ քննարկել Հայոց ցեղասպանութեան հատուցման գծով երեք համայնքներուն հայապատկան կալուածներուն ցանկագրման կարեւորութիւնն ու աշխատանքի կարելիութիւնները:

Հայ կաթողիկէ համայնքի ներկայացուցիչներուն մաս կը կազմէին հայ կաթողիկէ համայնքի Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի ոգեկոչման գործադիր մարմինի անդամներ Սարգիս Նաճարեան, Ռաֆայէլ Ումուտեան եւ Կրեկուար Գալուստ, իսկ հանդիպումին Արամ Ա. կաթողիկոսը կը ներկայացնէր Նարեկ արք. Ալիեէմեզեանը, որուն կ՛ընկերակցէր Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան դիւանապետ Խաչիկ Տէտէեան:

Հանդիպումին սկիզբը Նարեկ սրբազան հոգեւոր տիրոջ փոխանցեց վեհափառին ջերմ ողջոյններն ու շնորհակալութիւնը` 1894-1897 տեղի ունեցած հայոց ջարդերու մասին իտալերէնով գիրք մը նուիրելուն առիթով: Հոգեւոր տէրը սրբազանին յանձնեց Հայոց ցեղասպանութեան մասին փաստաթուղթ մը Վատիկանի գաղտնի արխիւներու մասին: Նարեկ արք. Ալիեէմեզեան հաստատեց, որ Անթիլիասի համագումարը իր բնոյթին մէջ եզակի նախաձեռնութիւն մըն էր, որուն ընթացքին Արամ Ա. կաթողիկոս շեշտած էր, թէ հայ կաթողիկէ եւ աւետարանական համայնքներուն եւ քաղաքական կուսակցութիւններու ղեկավարներուն հետ միասնաբար պիտի քննարկուի եկեղեցական եւ ազգային կալուածներու վերատիրացման հարցը: Սրբազանը աւելցուց, որ այս հանդիպումը վերոնշեալ աշխատանքը գործնականացնելու շրջագիծին մաս կը կազմէ:

Ապա Խաչիկ Տէտէեան ամփոփ կերպով ներկայացուց համագումարին արդիւնքները, որոնք նոր հունաւորում կու տան ազգային պահանջատիրութեան աշխատանքներուն: Ան ըսաւ, որ համագումարին մասնակից օտար բոլոր դատախազներն ու իրաւագէտները ամբողջական պատրաստակամութիւն յայտնած են հատուցման հարցին վերաբերեալ միջազգային ատեան ներկայանալու ճիգերուն իրենց մասնակցութիւնը բերելու:

Ներսէս Պետրոս ԺԹ. պատրիարք նախ եւ առաջ մեծապէս արժեւորեց Անթիլիասի համագումարը եւ իր կարգին հաստատեց, որ այս հաւաքը իր բնոյթով աննախընթաց էր ու եզակի: Անդրադառնալով կալուածներու ցանկագրման աշխատանքին` ան հաստատեց, որ «Չգործակցիլը անընդունելի է» եւ հայ կաթողիկէ համայնքը իր բոլոր կարելիութիւնները ի սպաս պիտի դնէ իրականացնելու համար այս աշխատանքը:

Նարեկ արք. Ալիեէմեզեան յայտնեց, որ Արամ Ա. կաթողիկոս նկատած է, որ մինչեւ այսօր հատուցման աշխատանքները արդիւնքի չեն հասած, եւ այս աշխատանքին թափ տալու համար պէտք է ներքին առումով կազմակերպուիլ եւ ճշդել պահանջներն ու հաւաքել փաստաթղթերը:

Հայապատկան կալուածներու ցանկագրման աշխատանքի իրականացման համար պատրիարքը առաջարկեց կազմել երեք համայնքներէ բաղկացած ներկայացուցչական մարմին մը եւ տարեկան հանդիպում կազմակերպել` գլխաւորութեամբ 3 համայնքապետերուն: Այս մարմինը ամբողջ տարուան ընթացքին կ՛աշխատի, հերթական հանդիպումներ կ՛ունենայ` իրարու փոխանցելու նորագոյն տեղեկութիւնները եւ տարեկան համայնքապետերու հանդիպումին կը փոխանցէ գործունէութիւնը ներկայացնող եւ արժեւորող զեկուցումներ: Հոգեւոր տէրը յայտնեց, որ այս աշխատանքին իրականացման համար մասնագէտներուն ներկայութիւնը եւ գործնական մասնակցութիւնը անհրաժեշտ է, եւ թէ` հարկաւոր է այս ուղղութեամբ պատրաստել նոր տարրեր, եւ արդէն իսկ մեր համայնքին մէջ երիտասարդ մը պիտի պաշտպանէ տոքթորայի իր աւարտաճառը` յառաջիկայ սեպտեմբերին, Ցեղասպանութեան նիւթին մասին:

Մասնագիտական աշխատանք տանելու հարցին ակնարկելով` Խաչիկ Տէտէեան յայտնեց, որ վեհափառը կը մտածէ հաստատել այս աշխատանքներուն յատուկ գրասենեակ մը, որ վստահաբար պիտի ունենայ մասնագէտ եւ փորձառու պատասխանատու մը: Հոգեւոր տէրը աւելցուց, որ մինչեւ 1958 թուականի Վատիկանի արխիւները բաց են մասնագէտներուն ընդառաջ:

Նարեկ արք. Ալիեէմեզեան ըսաւ, որ վեհափառը մարոնի համայնքի Պշարա Ռայի պատրիարքին հետ քննարկած է այս վերջինին Թուրքիա այցելութեան հարցը: Վեհափառը շեշտած է, որ հայութիւնը պահանջատէր կը մնայ իր իրաւունքներուն: Թուրքիոյ իշխանութիւններուն կողմէ Միջին Արեւելքի բոլոր հոգեւոր պետերը համախմբելու քաղաքականութեան շուրջ սրբազանը աւելցուց, որ վեհափառը Ռայի պատրիարքին յայտնած է, թէ կաթողիկոսութիւնը իր մասնակցութիւնը պիտի չբերէ նմանօրինակ հաւաքի մը:

Մարոնի պատրիարքին հայանպաստ գործունէութիւնը ներկայացնելով` հոգեւոր տէրը յիշեցուց, որ անցեալ տարի Մալոյեանի երանացման 10-ամեակին առիթով Ռայի պատրիարքը արտասանած էր խիզախ ճառ մը, որուն յաջորդող օրերուն փոխանցած էր, թէ Լիբանանի մէջ Թուրքիոյ դեսպանին յիշեցուցած էր հայութեան իրաւունքներուն հարցը:

Հանդիպումին աւարտին պատրիարքը ըսաւ. «Մենք պիտի գործենք միասնաբար, պիտի ըլլանք մէկ ոգի եւ մէկ մարմին: Կը գնահատեմ այս անկեղծ, սրտբաց եւ շահեկան նախաձեռնութիւն-հանդիպումը: Յոյս ունիմ, որ այս հաւաքը հիմք կը ծառայէ յառաջիկայ իրերայաջորդ եւ գործնական հանդիպումներու կայացման: Եղբայրական ջերմ ողջոյններս փոխանցեցէք վեհափառին եւ շնորհակալութիւններս` այս աննախընթաց համագումարը կազմակերպելուն առիթով: Մեր ակնկալութիւնն է, որ այս համագումարին արդիւնքները մօտակայ ապագային բացայայտուին եւ իրողապէս հատուցման աշխատանքները առարկայական հիմունքներով ընթացք առնեն: Այս աշխատանքը երկար շունչ, հաւատք, մասնագիտական գործունէութիւն եւ նուիրում կը պահանջէ, եւ մենք պատրաստ ենք պատասխանատուութեան մեր բաժինը վերցնելու»:

Share this Article
CATEGORIES