Խմբագրական «Ալիք»-Ի. Սուրիոյ «Բարեկամի» Այցը` Իրան…
Վստահաբար բոլորի յիշողութիւններում դեռ թարմ են մնում Էրտողան-Տաւութօղլու աշխուժ, իրերայաջորդ ու բարեկամական թուացող, բայց գերազանցապէս լարախաղաց այցելութիւնները պենալիական Թունուզ, մուպարաքեան Եգիպտոս, քազզաֆիական Լիպիա եւ դեռ մինչ քանի ամիս առաջ էլ` ասատական Սուրիա, որտեղ վերջնիս հետ նոյնիսկ քննարկում էին Սուրիա-Իսրայէլ յարաբերութիւններում միջնորդի դերի ստանձնման հարցերը…
Նաեւ բոլորին է պարզ, թէ այդ «բարեկամական» այցերը ինչպէ՛ս արդիւնաւորուեցին ու յատկապէս որպիսի՛ն էր թրքական գործօնի դերակատարութիւնը այդ ամէնի մէջ:
Թէեւ այսօր թրքական իշխանութեան երկուորեակները նման բարեկամական այցեր այլեւս չեն կազմակերպում դէպի Սուրիա, սակայն ամենայն պնդերեսութեամբ նախաձեռնում ու կազմակերպում են «Սուրիոյ բարեկամների համաժողովներ»` «հիւրընկալ» Պոլսում, որտեղ էլ նախագծւում, քննարկւում են ասատական Սուրիա օր առաջ տապալելու ուժային թէ քաղաքական բոլոր տարբերակները…
Ահաւասիկ, նոյն լարախաղաց Թուրքիան, ի դէմս վարչապետ Էրտողանի, իրանական «նովրուզեան» օրերին, ո՛չ աւել, ո՛չ պակաս, կրկին բարեկամական թուացող այց է կազմակերպում Իրան` «Պոլսի համաժողովի» ճիշդ նախօրեակին, երեւի իրանցի գործընկերների առանց այդ էլ վրդովմունքը մեղմելու նպատակով (Իրանը վերջին ամիսներում ամենաբարձր մակարդակով իր մտահոգութիւնն է յայտնել Թուրքիայում տեղակայուող ՕԹԱՆ-ի Հաւաքական պաշտպանութեան վահան կոչուող հրթիռային համակարգի կապակցութեամբ):
Այցը` այց, բայց եւ այնպէս պրն. Էրտողանին չյաջողուեց մեղմել իրանական սկզբունքային դժգոհանքները` յատկապէս Պոլսի բարեկամական կոչուող համաժողովի կապակցութեամբ, ինչ մնաց` քաղցր խօսքեր շռայլելով` արդարացնել նախաձեռնող դաւադիր հաւաքները, որոնք եթէ անմիջականօրէն հակասուրիական են, ապա եւ անուղղակիօրէն կրում են հակաիրան բնոյթ:
Այս վերջին հանգամանքը, սակայն, լաւապէս զգացնել տուեցին իրանական պատասխանատուները Թուրքիոյ յաւակնող վարչապետին` հոգեւոր առաջնորդի, նախագահի եւ դեռ միւս պատասխանատուների մակարդակով, որոնք էլ միանշանակ մերժեցին ու դատապարտեցին Սուրիոյ դէմ արտաքին որեւիցէ միջամտութեան ու սպառնալիքի նախագծում-քննարկումը:
Իսկ հէնց նախօրեակին Իրանի պետութեան (համակարգ) նպատակայարմարութիւնը բնորոշող ատեանի (ժողով) քարտուղար Մոհսեն Ռեզայիի այն զգուշացումը, ըստ որի` «Աւելի նպատակայարմար է, որպէսզի հիւլէական հարցի բանակցութեան գործընթացում Իրանի եւ «5+1» խմբի միջեւ համատեղ ժողովը կայացուի մի վստահելի բարեկամ երկրում, քան` Թուրքիայում», խօսում է այն մասին, որ Իրանը անդրդուելի է իր սկզբունքային դիրքորոշումներում: Աւելի՛ն. Իրանը լաւապէս ունակ է նման պարագաներում զանազանել ու ըմբռնել տուեալ այցի կամ այցելուի բարի թէ չար մտադրութիւնները` ի հեճուկս գրկախառնութիւնների ու առերես շինծու ժպիտների…
Սուրիոյ «բարեկամ» վարչապետ Էրտողանը, սակայն, Թուրքիա վերադառնալիս էլ ցոյց տուեց իր իրական դէմքը` «Սուրիոյ բարեկամների համաժողովի» հէնց նախօրեակին էլ յայտարարեց, որ իր երկիրը անսալով «համաշխարհային ընտանիքի» կողմից կիրառուած հակաիրան շրջափակումների որոշմանը` 20 տոկոսով պակսեցնում է Իրանից նաւթային ներմուծումները…, որից էլ մեծ բաւականութիւն է զգում համաժողովի մասնակից ու Սուրիոյ «գերբարեկամը»` յանձինս Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Հիլըրի Քլինթընի: