Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Արտաքին Գործոց Նախարարութեան Յայտարարութիւնը Տրամադրուեցաւ Մակ-Ի Ապահովութեան Խորհուրդի Անդամներուն

ՄԱԿ-ի մէջ Հայաստանի մնայուն ներկայացուցչութիւնը կը տեղեկացնէ, որ ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղար Պան Քի Մունին եւ Ապահովութեան խորհուրդի անդամ երկիրներուն տրամադրուած է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարարութեան յայտարարութիւնը մայիսեան եռատօնին առիթով: Սոյն յայտարարութիւնը` իբրեւ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովի եւ Ապահովութեան խորհուրդի փաստաթուղթ, պաշտօնապէս պիտի տարածուի յաջորդ շաբթուան ընթացքին:

Յայտարարութեան մէջ մասնաւորապէս կ՛ըուի.

«Մայիսի 9-ը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան (Արցախի Հանրապետութեան) ժողովրդի համար եռակի տօն է: Այդ օրը Արցախի  ժողովուրդը միւս ազգերի հետ միասին նշում է ազգային միասնութեան, հաշտութեան եւ ազատութեան տօնը` երկրորդ աշխարհամարտի աւարտի կապակցութեամբ:

Թէեւ թուով փոքրաթիւ, Արցախի հայերը նշանակալի դեր խաղացին ֆաշականութեան դէմ յաղթանակի նուաճման գործում: Երկրորդ աշխարհամարտի պատմութեան էջերը պահպանում են Արցախում ծնուած 3 մարշալների, 1 ծովակալի, 24 զօրավարների, Խորհրդային Միութեան 28 հերոսների, Փառքի շքանշանի 7 ասպետների եւ բազում բարձրաստիճան սպաների անուններ:

Մայիսի 9-ին Արցախի ժողովուրդը միաժամանակ նշում է Շուշիի ազատագրման 20-ամեակը:

Շուշին 18-19-րդ դարերում ձեւաւորուել եւ զարգացել է որպէս հայութեան մշակութային եւ հոգեւոր գլխաւոր կենտրոններից մէկը: 20-րդ դարի սկզբին քաղաքը աւերւում ու հրի է մատնւում քարտէսի վրայ որպէս պետութիւն առաջին անգամ յայտնուած Ազրպէյճանի զինուած միաւորումների կողմից: Վերջին հայկական ընտանիքները Շուշին լքում են 1980-ականների վերջերին` չցանկանալով կիսել Սումկայիթում եւ Ազրպէյճանի այլ բնակավայրերում սպանդի ենթարկուած հայերի ճակատագիրը:

Շուշին, որ գտնւում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Ստեփանակերտի կողքին յառնող բարձունքում, 1990-ականների սկզբին դարձաւ Ազրպէյճանի ռազմական նախայարձակման, մասնաւորապէս, Արցախի մայրաքաղաքի աւերիչ գնդակոծութեան համար գլխաւոր յենակէտերից մէկը:

Շուշիից արձակուած օրական 300-400 հրթիռների վերջնակէտը դարձաւ Ստեփանակերտը` քաղաքի բնակչութեանը տեղահանելով դէպի նկուղներ, առաջացնելով հարիւրաւոր տուժածներ եւ զոհեր, եւ աւերելով քաղաքի շինութիւնների կէսից աւելին:

Շուշիի հայկական բնակչութեան, նրա մշակութային ժառանգութեան նկատմամբ Ազրպէյճանի վերաբերմունքը լաւագոյնս արտայայտում է այն, թէ ինչպէս էր դարերի պատմութիւն եւ սրբավայր հանդիսացող Շուշիի Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցին վերածուել հայկական բնակչութեան գլխին թափուող արկերի ռազմական պահեստի:

Ազրպէյճանական բանակի կողմից շրջափակման մէջ գտնուող Արցախի բնակչութիւնը կանգնած էր ոչնչացման եզրին: Այս ճակատագրական պահին Արցախի ինքնապաշտպանական ուժերի կողմից ձեռնարկուած ռազմական գործողութեան շնորհիւ 1992 թուականի մայիսի 9-ին ազրպէյճանական ուժերը լքեցին քաղաքը: Յաջորդած գործողութիւններով արցախահայութիւնը բացեց Հայաստանի հետ կապի միջանցքը, որը յայտնի դարձաւ որպէս «կեանքի ճանապարհ»:

Մայիսի 9-ը խորհրդանշում է միաժամանակ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան պաշտպանութեան բանակի կազմաւորման տարելիցը, Արցախի ժողովրդի` սեփական պատիւը, անվտանգութիւնն ու ազատութիւնը պաշտպանելու կամքը: Այդ իսկ պատճառով, իւրաքանչիւր տարուայ այդ օրը Արցախի ժողովուրդը կոչ է անում դասեր քաղել անցեալից եւ հաւատարիմ մնալ խաղաղ համակեցութեան սկզբունքներին եւ հակամարտութիւնների խաղաղ կարգաւորմանն ամբողջ աշխարհում:

Զաւեշտալի է յաղթանակի օրուան նուիրուած ռազմական շքերթի նկատմամբ Ազրպէյճանի անհանգստութիւնն ու բողոքը. մի երկրի, որը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ժողովրդի` ինքնորոշման իրաւունքի իրականացմանը պատասխանեց Ղարաբաղի յարակից տարածքներում եւ բուն Լեռնային Ղարաբաղում ցեղային զտումների քաղաքականութեամբ, սանձազերծեց լայնածաւալ ռազմական նախայարձակում` յայտնի միջազգային ահաբեկչական ցանցերի, հազարաւոր վարձկան-գրոհայինների ներգրաւմամբ: Ինքնորոշուած Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան դէմ Ազրպէյճանի նախայարձակման հետեւանքով առ այսօր բռնագրաւման տակ են գտնւում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան առանձին տարածքներ, իսկ ղարաբաղա-ազրպէյճանական շփման գծում գրեթէ ամէն օր կազմակերպւում են սադրանքներ եւ հետախուզական գործողութիւններ:

Զուգահեռաբար պաշտօնական Պաքուն մշտապէս հանդէս է գալիս ռազմատենչ յայտարարութիւններով, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ժողովրդի նկատմամբ անմիջական սպառնալիքներով, կարծես թէ  «մոռանալով» 1994 թուականի կրակի դադարեցման վերաբերեալ համաձայնագիրը, որի տակ դրուած են Լեռնային Ղարաբաղի եւ Ազրպէյճանի ներկայացուցիչների ստորագրութիւնները:

Միայն վերջին եօթը տարիների ընթացքում Ազրպէյճանը քսանապատկել է իր ռազմական ծախսերը` խախտելով սպառազինութիւնների` միջազգայնօրէն ստանձնած բոլոր թոյլատրելի առաստաղները: Այսպիսով, տարածաշրջանի ռազմականացման ողջ պատասխանատուութիւնը կրում են Ազրպէյճանի իշխանութիւնները, որոնց քաղաքականութիւնը սպառնում է տարածաշրջանային անվտանգութեանը:

Անընդունելի համարելով Ազրպէյճանի ծայրայեղ ցեղապաշտական քարոզչութիւնը եւ պատերազմի բացայայտ սպառնալիքները` Արցախի ժողովուրդը հաստատակամ է շարունակելու ժողովրդավարական արժէքների վրայ հիմնուած պետութեան ամրապնդման գործընթացը:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան արտաքին գործերի նախարարութիւնը յայտարարում է, որ Ազրպէյճանի Հանրապետութիւնն է պատասխանատու Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցը` ի սկզբանէ որդեգրած ուժային քաղաքականութեամբ զինուած հակամարտութեան վերածելու եւ այդ քաղաքականութեան շարունակութեամբ ազրպէյճանա-ղարաբաղեան հակամարտութեան խաղաղ կարգաւորմանը խոչընդոտելու համար:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան արտաքին գործերի նախարարութիւնը կոչ է անում միջազգային հանրութեանը համարժէք արձագանգ տալ ՄԱԿ-ի կանոնադրութեան եւ Հելսինքեան եզրափակիչ ակտի նպատակներին եւ սկզբունքներին հակասող Ազրպէյճանի վարքագծին` կանխելու համար տարածաշրջանային անվտանգութեանը սպառնացող հնարաւոր ազրպէյճանական նոր արկածախնդրութիւնը»: