Եգիպտոսի Դրացիները Կը Հետեւին Իսլամ Եղբայրներու Մուրսիի Բարձրացումին

ՄԱԿՏԻ ԱՊՏԸԼ ՀԱՏԻ
«Պի.Պի.Սի.»

Եգիպտոսի դրացիները խորապէս հետաքրքրուած են, թէ երկրի արտաքին քաղաքականութեան համար նոր նախագահութիւնը ի՛նչ կրնայ նշանակել:

Առ այժմ անոնք մտահոգուելու պէտք չունին. արտաքին քաղաքականութիւնը ամուր, հաստատ կերպով կը մնայ իշխող զինուորականութեան ձեռքերուն մէջ:

Եգիպտոսի քաղաքական նոր համակարգին ուրուագիծը տարեվերջէն առաջ կրնայ չյառաջանալ: Նոյնիսկ այդ ատեն նոր կառավարութիւնը տակաւին շատ զբաղած պիտի ըլլայ իր սեփական տունը կարգի դնելով:

Իսլամ եղբայրները խորամանկ, ճարպիկ գործնապաշտներ են եւ անոնք շատ լաւ կը գիտակցին, տեղեակ են, որ Եգիպտոսին համար իր սեփական, ներքին խնդիրները բաւարար են:

Այնպէս որ, քիչ հաւանական է, որ մօտիկ ապագային նկատելի փոփոխութիւն ըլլայ Եգիպտոսի արտաքին յարաբերութիւններուն մէջ, բացի եթէ պարտադրուի աննախատեսելի հակամարտութեամբ մը, որ բացառուած չէ` նկատի առնելով շրջանի եռեւեփումը:

Իսրայէլեան Մտավախութիւն

Բայց այն պահէն, երբ Հիւսնի Մուպարաք տապալեցաւ, Եգիպտոսի բազմաթիւ դրացիներ Իսլամ եղբայրներու հզօրացման հետեւեցան տարբեր աստիճաններու տագնապով, մտավախութեամբ:

«Իսլամ եղբայրները… գաղտնի չեն պահած Իսրայէլի հանդէպ իրենց ատելութիւնը»:

Իսրայէլի համար, յատկապէս Գահիրէի նախագահական պալատին մէջ իսլամականի մը գոյութիւնը իրենց վատագոյն մղձաւանջն է:

Իսլամ եղբայրները (կազմակերպութիւնը, որուն անդամ էր նորընտիր նախագահ Մոհամետ Մուրսի, իր ամբողջ հասուն տարիքին ընթացքին, նախքան հրաժարիլը` նախագահի պաշտօնը ստանձնելու համար) գաղտնի չէ պահած Իսրայէլի հանդէպ իր ատելութիւնը:

Այս հարցին վերաբերեալ, ինչպէս միւս բոլոր իսլամականները, եւ նոյնիսկ բազմաթիւ աշխարհիկ ազգայնամոլներ, Իսլամ եղբայրները կտրականապէս ընդդիմացած են Եգիպտոսի խաղաղութեան` Իսրայէլի հետ ատիկա ընդունելով միայն իրենց անձնական շահերու գործնապաշտ մօտեցումով մը:

Առանց ատոր, գրեթէ անկարելի պիտի ըլլար իշխող զինուորականութեան զօրավարներուն` անոնց արտօնել որեւէ տեղ կառավարութեան աթոռին մօտ:

Նաեւ ծանօթ է, որ անոնք ամերիկացիները կրկին վստահեցուցած են (Ուաշինկթընի միջնորդութեամբ աւելի քան 30 տարի առաջ Քեմփ Տէյվիտի համաձայնագիրները ստորագրուեցան Իսրայէլի եւ Եգիպտոսի միջեւ), որ յանձնառու պիտի մնան համաձայնագրերուն:

Բայց Մուրսի, կամ` իր Իսլամական արդարութիւն եւ ազատութիւն կուսակցութեան ոեւէ անդամ, երբեւիցէ պիտի ձեռնուի՞ իսրայէլացիի մը հետ:

Այս մասին ես հարցուցի Գահիրէի մէջ Իսլամ եղբայրներու բանբերին: Ան նշեց, որ իսլամականներուն գլխաւորելիք որեւէ ապագայ կառավարութիւն պէտք է նշանակէ արտաքին գործոց նախարար մը, որ կուսակցութենէն չէ:

Մոհամետ Մուրսիի ընտրութեան իսրայէլեան պաշտօնական արձագանգը չափուած եւ դիւանագիտական է: Բայց Իսրայէլ մօտէն պիտի հետեւի անոր, մասնաւորաբար տեսնելու համար, թէ ան ո՛վ  պիտի նշանակէ արտաքին գործոց նախարար:

Կազայի հատուածը վերահսկող պաղեստինեան Համաս շարժումը, որ փաստօրէն եգիպտական Իսլամ եղբայրներու մէկ ճիւղն է, մեծ յոյսեր ունի: Բայց շուտով յուսախաբ պիտի ըլլայ, որովհետեւ Մուրսի պիտի զբաղի աւելի հրատապ ներքին հարցերով:

Մոհամետ Մուրսի

• 60 տարեկան, ամուսնացած, հայր` 4 զաւակներու:
• Կու գայ Շարքիա նահանգի Նեղոսի տելթայի գիւղէ մը:
• Միացեալ Նահանգներ ուսանած ճարտարագիտութեան դասախօս` Զակազիկի համալսարանին մէջ:
• Հասակ առած է Իսլամ եղբայրներու շարքերուն մէջ:
• Գնահատուած է իբրեւ երեսփոխան իր ճարտարախօսութեան համար:
• Մուպարաքի տապալումէն ետք նախագահը եղաւ Իսլամ եղբայրներու ազատութիւն եւ արդարութիւն կուսակցութեան:

Գաղթող Համայնքներ

Ուշադիր, մօտէն հետեւողներ են նաեւ Եգիպտոսի արեւելքը գտնուող հզօր եւ հարուստ դրացիները` Ծոցի թագաւորութիւնները, որոնց համար մօտիկ բարեկամ եւ դաշնակից Մուպարաքի տապալումը սեփական, անձնական կորուստ մըն էր. նոյնիսկ` հոգեբանական ցնցում մը, երբ նախկին նախագահը ի վերջոյ դատավարութեան ենթարկուեցաւ եւ ցկեանս բանտարկութեան դատապարտուեցաւ:

Ասիկա այն ձեւը չէ, որ Ծոցի տոհմական ցեղախումբերը կը վարուին իրենց մեծաւորներուն, առաջնորդներուն հետ:

Հակադրութեամբ մը, սակայն, Ծոցի պահպանողական իշխանաւորները բազմաթիւ ընդհանրութիւններ ունին Իսլամ եղբայրներու ընկերային պահպանողական հայեացքներուն հետ, յատկապէս երբ հարցը կը վերաբերի իգական զգեստներու օրէնքին, կնոջ կարգավիճակին եւ անձնական ազատութիւններուն:

Բայց անոնք խորապէս զգուշ են Իսլամ եղբայրներու ընդունած, հաստատած կրօնական գործունէութիւններէն, որոնք բանալին էին անոնց ընտրական յաջողութեան:

Հաղորդուեցաւ, որ Ծոցի երկիրներու իշխանութիւնները առաւել զգօն կը դառնան, թէ ի՛նչ կ՛ընեն իրենց մօտ գտնուող եգիպտացի գաղթականներու բազմամարդ համայնքները, վախնալով, որ յեղափոխութեան «համաճարակ»-ը կրնայ տարածուիլ իրենց հասարակութիւններուն մէջ:

Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնները, մասնաւորաբար, հաղորդուեցաւ, որ որդեգրած է սահմանափակող քաղաքականութիւն մը` եգիպտացիներու համար աշխատանքի արտօնագիր շնորհելու հարցին մէջ:

Անհաւանական է, որ «խնդրայարոյց եգիպտացիներէն» այդ վախը, մօտիկ ապագային չքանայ, որովհետեւ Եգիպտոսի մէջ կը շարունակուին իսլամականութեան տարածումն ու յեղափոխական քաղաքականութիւնները:

Սուրիոյ Հանդէպ
Քաղաքականութիւնը

Սակայն իսլամական Եգիպտոս մը (եթէ ատիկա երբեք դառնայ ամբողջովին բացայայտ իրականութիւն մը) շատ հաւանաբար պիտի խուսափի Ծոցի իշխանաւորները նեղացնելէ, անհանգստացնելէ:

Ան պէտք պիտի ունենայ ելեւմտական տագնապ դիմագրաւող, կանխիկ գումարներէ զրկուած եգիպտական տնտեսութեան մէջ անոնց ներդրումներուն: Գահիրէ նաեւ կ՛ուզէ, որ անոնց աշխատաւորական շուկաները բաց մնան միլիոնաւոր եգիպտացի երիտասարդ աշխատաւորներու համար, որոնք արտերկրի մէջ կը փնտռեն աշխատանքներ, զորս չեն գտներ իրենց հայրենիքին մէջ:

Ուրեմն, Մուպարաքի իշխանութեան տարիներուն արտաքին աշխարհին հետ Եգիպտոսի յարաբերութիւնները կազմած չորս հիմնական անկիւնաքարերն են.

– Ամուր կապեր` Արեւմուտքի հետ:
– Սերտ յարաբերութիւններ` Ծոցի պահպանողական թագաւորութիւններուն հետ:
– Խաղաղութիւն` Իսրայէլի հետ (թէեւ ցուրտ):
– Զսպում` Իրանի շրջանային ձգտումներուն:

Ասոնք սահմանուած են անփոփոխ մնալու, առնուազն` մօտիկ ապագային համար:

Բայց մէկ գետին, ուր անոնք փոփոխութիւն պիտի փորձեն, Սուրիոյ մէջ տեղի ունեցող դէպքերուն հանդէպ Եգիպտոսի քաղաքականութիւնն է: Իշխող զինուորական խորհուրդը եւ իր նշանակած երկու կառավարութիւնները, անցեալ 1,5 տարուան ընթացքին, ակներեւօրէն լուռ էին այդ դէպքերուն գծով:

Այստեղ Մուրսի եւ իր նոր կառավարութիւնը շատ հաւանաբար մղեն փոփոխութիւններ եւ նոյնիսկ բացայայտ աջակցութիւն` ըմբոստներուն, տրուած ըլլալով, որ այսպիսի քաղաքականութիւն մը Եգիպտոսը բախումի հունի մէջ չի դներ ո՛չ Արեւմուտքի, ո՛չ ալ Ծոցի թագաւորութիւններուն հետ, որոնք բացայայտօրէն կ՛աջակցին Ասատի վարչակարգին դէմ ապստամբութեան: