Հայրենի Կեանք

Անանիա Շիրակացիի 1400-Ամեակը`
Եունեսքօ-Ի Նշանակալից
Տարեդարձներու Ցանկին Մէջ

ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն նշանակալից տարեդարձներու իր ցանկին մէջ ներառած է միջնադարու հայ մեծ գիտնական, ճշգրիտ գիտութիւններու եւ բնագիտութեան հիմնադիր Անանիա Շիրակացիի 1400-ամեակը: Այս մասին լրագրողներու հետ մամլոյ ասուլիսի ընթացքին յայտնած է աստղագէտ Արեգ Միքայէլեան:

Ըստ անոր, հայ անուանի փիլիսոփայ, մաթեմաթիկոս, տիեզերագէտ եւ տոմարագէտ Անանիա Շիրակացի մոռացութեան մատնուած էր եւ յստակ ու յայտնի անգամ չէր անոր ծննդեան տարեթիւը, ինչ որ պատճառ դարձած է, որ հայկական աստղագիտական ընկերութիւնը դիմէ կառավարութեան` խնդրելով հետազօտութիւն կատարել եւ ճշդել Ա. Շիրակացիի ծննդեան տարեթիւը:

«Հետազօտութիւններէ ետք յստակացաւ, որ հայ գիտնականը ծնած է 611-612-ին եւ փաստօրէն այս տարի կ՛ամբողջանայ անոր ծննդեան 1400-ամեակը: Այս պարզաբանումէն ետք մենք դիմեցինք ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ին, որ զայն ներառէ նշանակալից տարեդարձներու ցանկին մէջ», նշած է աստղագէտը:

Արեգ Միքայէլեան տեղեկացուցած է, որ այս առումով ամէնէն մեծ ձեռնարկը պիտի ըլլայ ամառնային դպրոցը, որ պիտի կայանայ սեպտեմբերին: Միջազգային բնոյթ ունեցող այս ձեռնարկը արդէն 18 երկիրներու 80 ուսանողներ ներգրաւուած են: Անոր պիտի մասնակցին նաեւ դասախօսներ եւ աստղագէտներ: «Այնուհետեւ պիտի հրապարակուին Անանիա Շիրակացիի բոլոր գիտական աշխատանքները եւ իր մասին գրուած գիրքերը: Իսկ այս հրապարակման աշխատանքները իր աւարտին պէտք է հասցնէ մինչեւ տարեվերջ` գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի գիտական գրադարանը:

Լրագրողներու հետ հանդիպման աւարտին տրուած հարցին, թէ արդեօ՞ք միջազգային աստղագիտութեան մէջ գիտնական Անանիա Շիրակացին ծանօթ անձնաւորութիւն է, աստղագէտ Արեգ Միքայէլեան նշած է, որ` ոչ այնքան, եւ այս ձեռնարկներու կազմակերպման նպատակներէն մէկն ալ Ա. Շիրակացին աշխարհին ծանօթացնելն է:

 

Տիգրանակերտի Պեղումներէն
Արժէքաւոր
Գտածոներ Եւ
Կառոյցներ
Յայտնաբերուած Են

Արցախի Տիգրանակերտ քաղաքի պեղումները կը շարունակուին: Այս տարի պեղումները վերսկսած են յունիս 25-ին: Արցախի հնագիտական արշաւախումբի ղեկավար Համլեթ Պետրոսեան նշած է, որ այս ընթացքին բաւական արժէքաւոր գտածոներ եւ կառոյցներ յայտնաբերուած են:

Ըստ Հ. Պետրոսեանի, պեղումները կ՛ընթանան երեք տեղամասերու մէջ. առաջինը` ամրացուած թաղամասն է, ուր կը շարունակուին հիւսիսային պեղումները: Այնտեղ յայտնաբերուած է նոր շրջանակաձեւ աշտարակ, որ այդ շարքին մէջ երկրորդն է, տրամագիծը մօտաւորապէս 9 մեթր է սրբատաշ քարերով, ծիծեռնակապոչ կապերով եւ այլն: Հ. Պետրոսեան հաղորդած է, որ երկրորդ տեղամասը նախապատմական թաղամասն է, որ յայտնաբերուած է

2010-ին: «Այս տարի լայնածաւալ պեղումներու պիտի սկսինք այդ թաղամասին մէջ եւ այս մէկը կարեւոր է այն առումով, որ եթէ պեղումներու միւս մասերուն մէջ միջնադարը շատ աւելի հզօր է, քան` նախապատմականը որովհետեւ շատ լաւ չէ պահպանուած: Այս թաղամասին մէջ նախապատմական շերտը մինչեւ 2 մեթր հաստութեամբ շատ լաւ վիճակի մէջ է: Այստեղէն յառաջացած է շատ հոյակապ նիւթ մը` այդ ժամանակի շատ ընտիր խեցեղէն, որ բաւական նուրբ պատրաստուած է, նոյնիսկ գտնուած են ժամանակին Տիգրանակերտ ներմուծուած խեցեղէնի օրինակներ: Մենք լիայոյս ենք, որ այս թաղամասի հետազօտութեամբ, Տիգրան Մեծի կառուցած քաղաքի մասին շատ մը բաներ կրնանք գիտնալ», շեշտած է ան:

Երրորդ տեղամասը, ըստ Հ. Պետրոսեանի, կեդրոնական թաղամասն է, ուր կը հետազօտուին պազիլիք եկեղեցւոյ կից հիւսիսային բակը: Այստեղ ալ կանուխ միջնադարէն բաւական շատ շինութիւններ կառուցուած են: Յոյսով ենք, որ եկեղեցւոյ կից նոր նիւթեր կը յայտնաբերուին: Ի դէպ, եկեղեցւոյ հիւսիսային երկու մուտք ունի, այս պարագային, այսպիսի եկեղեցիները, իբրեւ կանոն, հիւսիսէն կա՛մ մէկ մուտք կ՛ունենան եւ կա՛մ ալ չեն ունենար», բացատրած է ան:

Համլեթ Պետրոսեան տեղեկացուցած է նաեւ, որ այս տարի եկեղեցւոյ հիւսիսային բակին մէջ հզօր կառոյց մը կը յայտնաբերուի, որովհետեւ անոր հետքերը արդէն իսկ կը նշմարուին: Յայտնաբերուած կառոյցներէն ան կարեւոր համարած է քաղաքի տարածքին ժայռափոր հնձանի յայտնաբերումը: Ան յայտնած է, որ` «Հնձանը լրիւ ժայռի մէջ փորուած է, յատուկ հարթակ է` առագաստ, ուր խաղողը ճզմած են, նաեւ ժայռի մէջ յատուկ փորուած տարողութիւն կայ: Հնձանը մօտաւորապէս կէս թոն խաղողի համար նախատեսուած է: Այս մէկը հետաքրքրական է, որովհետեւ այսպիսի ժայռափոր հնձաններ չունինք եւ կը կարծեմ, որ քաղաքի տնտեսութեան համար շատ հետաքրքրական նորութիւն է»:

Արշաւախումբին ղեկավարը թուարկած է գտածոները` նշելով, որ բացի նախապատմական շրջանի շատ լաւ պահպանուած խեցեղէնէն, յայտնաբերուած են նաեւ ապակեայ ապարանջաններու շատ մեծ գտածոներ, ինչպէս` նոր ձեւի անօթներ, որ ցարդ Տիգրանակերտի մէջ յայտնաբերուած չէին, նաեւ բազմաթիւ դրամներ, դանակներու եւ երկաթի այլ գործիքներու մասեր:

Հնագէտը յայտնած է, որ իրենց հիմնական նպատակներէն է հիւսիսային պարսպապատի ամրացուած թաղամասի ընդարձակումը, որովհետեւ մինչեւ օրս չեն գիտեր, թէ ամրացուած թաղամասի մուտքը ուրկէ է. այս տարի հաւանաբար գտնեն մուտքը:

Ըստ Հ. Պետրոսեանի, Արցախի Տիգրանակերտ քաղաքը ամբողջութեամբ հետազօտելու համար կը պահանջուի մօտաւորապէս 20 տարի: Ի դէպ, պեղումները սկսած են 2006 թուականէն: Ներկայիս հնավայրին մէջ կ՛աշխատին 40 բանուոր եւ արշաւախումբէն 8 հոգի: Պեղումները այս տարի նախատեսուած են 50 օր, այսինքն` մինչեւ օգոստոս 20, եզրափակած է Արցախի հնագիտական արշաւախումբի ղեկավար Համլեթ Պետրոսեան:

 

Բացումը Կատարուեցաւ «Արի Տուն -2012»
Ծրագիրին
6-րդ Հանգրուանին

Յուլիս 30-ին Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան մէջ բացումը կատարուեցաւ «Արի տուն-2012» ծրագիրին 6-րդ հանգրուանին, որուն մասնակցած են 9 երկիրներէ աւելի քան 170 երիտասարդներ: Բացման հանդիսութեան ներկայ էին` Ամերիկայի հայ աւետարանչական ընկերակցութեան ներկայացուցիչներ, Երեւանի վարչական շրջաններու, տեղական ինքնակառավարման մարմիններու, սփիւռքի հայ համայնքներու, ինչպէս նաեւ հիւրընկալ հայ ընտանիքներու ներկայացուցիչներ եւ «Արի տուն- 2012» ծրագիրի 6-րդ հանգրուանի մասնակիցներ:

Հայաստանի սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան ներկաները ողջունելէ եւ «Արի տուն-2012» ծրագրին 6-րդ հանգրուանին սկիզբը ազդարարելէ ետք ներկաներուն ներկայացուց ծրագրին ձեռնարկները` մասնաւորաբար նշելով, որ այս տարի արդէն 6-րդ անգամ ըլլալով սիրով եւ ոգեւորութեամբ կ՛ընդունին սփիւռքի երիտասարդները: Նախարարը թելադրեց մասնակիցներուն, որ հայրենիքի մէջ ձեռք բերեն նոր ընկերներ եւ անոնց հետ խօսին մայրենի լեզուով: Ծրագրին աջակցելու համար ան շնորհակալութիւն յայտնեց պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններու ներկայացուցիչներուն, սփիւռքի կառոյցներուն եւ կազմակերպութիւններուն, ինչպէս նաեւ` հիւրընկալ ընտանիքներուն:

Ամերիկայի հայ աւետարանչական ընկերակցութեան գործադիր տնօրէն Լեւոն Ֆիլեան մասնակիցները ողջունելէ ետք հաղորդած է անոնց, որ պէտք է հայրենիքը սիրեն ամբողջ հոգիով եւ նուիրումով:

Հանդիսութեան աւարտին մասնակիցները շնորհակալութիւն յայտնեցին Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան այսպիսի ձեռնարկով մը հայրենիքի մէջ գտնուելնուն համար, այնուհետեւ ներկաները դիտեցին «Արի տուն» ծրագիրի մասին ժապաւէն:

 

«ՎիվասելԷմ. Թի. Էս.»-ը Քաջալերած Է
40
Բաժանորդներ` Նուիրելով Անոնց
Յետվճարային
Կուկըլ Նեքսըզ Էս. Սմարթֆոներ

«Վիվասել-Էմ. Թի. Էս.»-ը կը տեղեկացնէ, որ ընկերութեան գլխաւոր գրասենեակին մէջ կայացած յատուկ խաղարկութեան, իբրեւ արժեւորում, յետվճարային 40 բաժանորդ ստացած է Կուկըլ Նեքսըզ Էս. սմարթֆոն:

Սմարթֆոներու խաղին մասնակցելու համար, ըստ կանոններու, անհրաժեշտ էր ըլլալ յետվճարային եւ անհատապէս վճարող բաժանորդ, եւ որուն վերջին երեք ամիսներուն` ապրիլ, մայիս, յունիս, ընդհանուր հաշուեկշիռը կազմած է 30 հազար եւ աւելի դրամ:

Բաժանորդները խաղարկութեան եւ անոր պայմաններուն մասին տեղեկացած են կարճ հաղորդագրութեամբ, ինչպէս նաեւ երեք ամիսներու ընթացքին թիրախային կարճ հաղորդագրութիւններու միջոցով տեղեկացուած են մասնակցութեան պայմաններուն համապատասխանութեան մասին:

Շահողները ընտրուած են վերջին հանգրուանին մասնակցողներէն, սակայն` պատահական ընտրութեամբ, ապա հրաւիրուած են «Վիվասել-Էմ. Թի. Էս.»-ի գլխաւոր գրասենեակ իրենց սմարթֆոները ստանալու համար:

 

Համի Եւ Որակի Իմաստով Հայկական Մեղրը
Կը
Գերազանցէ Արտասահմանեանին

Հայաստանի գիւղատնտեսութեան նախարարութեան անասնաբուծութեան եւ տոհմային գործի վարչութեան պետ Աշոտ Յովհաննիսեան յայտնած է, որ այս տարին մեղրի արտադրութեան եւ մեղուներու բազմացման իմաստով այնքան ալ բարենպաստ տարի չէր: Անոր համաձայն, կ՛ակնկալուի, որ այս տարի մօտաւորապէս 4 հազար թոն մեղր արտադրուի, ինչ որ վերջին 2-3 տարիներուն հետ բաղդատելով` վատ չէ, թէեւ ընդհանուր առմամբ «միջակ» ցուցանիշներ արձանագրուած են:

Նախորդ տարի եւս Հայաստան արտադրած է 4 հազար թոն մեղր, իսկ վերջին տասը տարիներուն հետ համեմատելով` 2012 թուականին մեղրին արտադրութիւնը աճած է 30 առ հարիւրով: Մեղուաբուծութեամբ կը զբաղին հանրապետութեան բոլոր մարզերուն մէջ, բայց համի առումով յատուկ տեղ կը գրաւէ Վայոց ձորի մեղրը: Ներքին շուկային մէջ մեղրին գինը անփոփոխ է` 3000-3500 դրամի սահմաններուն մէջ: «Չեմ կրնար յստակօրէն յայտնել, թէ ինչո՛ւ մեղրի գինը այդպէս կայուն է: Մեղուաբոյծները ինքնարժէքը կը սահմանեն 1500-1600 դրամ, իսկ վաճառքի գինը վերջին տասը տարիներուն չէ փոխուած: Մինչ այդ նշեմ, որ աւելի աժան գինով կը վաճառուէր անցեալին, մօտաւորապէս` 2500 դրամի», հաղորդած է Աշոտ Յովհաննիսեան:

Վարչութեան նախագահը յատկապէս նշած է, թէ որակական առումով հայկական մեղրը մեծ արժէք ունի եւ չի զիջիր արտասահմանեանին: Համի յատկանիշներով նոյնիսկ իր գերազանց տեղը ունի, որովհետեւ Եւրոպայի մէջ սովորաբար մեղրի փեթակները կը տեղադրուին հիմնականօրէն եգիպտացորենի կամ արեւածաղիկի դաշտերուն մօտ, Հայաստանի մէջ անոնք բազմազան եւ ծաղկաշատ վայրերուն մէջ կը գտնուին: Բայց եւ այնպէս արտասահմանին մէջ, յտակապէս` եւրոպական երկիրներու, հայկական մեղրը մրցունակ չէ: «Եւրոպական երկիրներու մէջ Թուրքիան եւ Չինաստանը բաւական աժան գինով 2-2.5 եւրոյով կը վաճառեն մեղրը, այդ ալ` բաւական շատ քանակութեամբ, իսկ հայկական մեղրը ե՛ւ աւելի սուղ է, ե՛ւ կը պարունակէ որոշակի նիւթեր, որոնք եւրոպական չափանիշներուն համապատասխան չեն», տեղեկացուցած է Աշոտ Յովհաննիսեան: Նշենք, որ գիւղատնտեսութեան նախարարութիւնը արդէն քայլերու կը ձեռնարկէ հայկական մեղրը Եւրոպա արտածելու գծով, իսկ եւրոպական շուկայ հասնելէ առաջ մեղրը պէտք է տարրալուծարանի մէջ համապատասխան քննութեան ենթարկուի: Ներկայիս հայկական մեղրը կ՛արտածուի միայն Ռուսիա, այդ ալ` քիչ քանակութեամբ, տարեկան քանի մը հարիւր քիլոկրամ:

 

Երեւանի Մանկական Երկաթուղիի Բացում

2 օգոստոսին տեղի ունեցած է «հարաւկովկասեան երկաթուղի ընկերութեան կողմէ վերանորոգուած Երեւանի մանկական երկաթուղիի հանդիսաւոր բացումը:

Ընկերութեան գլխաւոր տնօրէն Վիքթոր Ռեպեց յայտնեց, որ ընկերութիւնը ստանձնած է Մանկական երկաթուղիի ենթակառուցուածքի վերանորոգութիւնը` մեկնելով մանուկներուն շահերէն եւ յօգուտ անոնց, նոյնիսկ անտեսելով այն հանգամանքը, որ անիկա շատոնց չի հանդիսանար հայկական երկաթուղիին մէկ մասը: «Մանկական երկաթուղիի կառուցումը 75 տարի առաջ ցուցադրեց անոր կարեւորութիւնը քաղաքին համար, եւ այսօր մենք կը փորձենք նոր կեանք տալ այս զբօսայգիին», նշեց տնօրէնը:

Վիքթոր Ռեպեց ընդգծեց, որ իրենց կողմէ իրականացուած շարժակազմի եւ գիծերու վերանորոգութիւնը կը հանդիսանայ զբօսայգիին վերակառուցման ընդհանուր ծրագիրին միայն առաջին մասը: Երկրորդ հանգրուանով կը նախատեսուի ստեղծել Պատանի երկաթուղայինի դպրոց, ուր մանուկները պիտի ծանօթանան երկաթուղային մասնագիտութիւններու առանձնայատկութիւններուն, երկաթուղիի ընդհանուր գործունէութեան:

Մանկական երկաթուղիի վերանորոգութիւնը կը հանդիսանայ քաղաքային ենթակառուցուածքի զարգացման խթանման ուղղութիւններէն մէկը, որ կ՛ընթանայ 2011 թուականին ընկերութեան եւ Երեւանի քաղաքապետարանին միջեւ ստորագրուած ընկերային-տնտեսական համագործակցութեան մասին համաձայնագիրի ծիրին մէջ:

Վերակառուցման ծրագիրով «Հարաւ-կովկասեան երկաթուղի» ընկերութեան մասնագէտները կատարած են կայարաններու վերանորոգութեան եւ արդիականացման աշխատանքներ, վերանորոգած են մանկական երկաթուղիին մէջ օգտագործուող շոգեքարշը եւ ջերմաքարշը, ամառնային 3 վակոններ նաեւ տեղի ունեցած է երկաթուղիի 1.2 քիլոմեթր գիծերու վերանորոգութիւն, շրջակայքի բարեկարգում:

Երեւանի մանկական երկաթուղին բացուած է 9 յունիս 1937 թուականին: Երկաթուղիին մէջ կը գործէ 2 կայարան` Հայրենիք եւ Պիոներական, 1 կառամատոյց` Ուրախութիւն եւ 45 մեթր երկարութիւն ունեցող մէկ փապուղի:

 

Ծաղկաձորի Մէջ Մնջախաղի
Միջազգային
Փառատօն

Լէոնիդ Ենգիբարեանի անուան «Փանթոմիմեֆեսթ» մնջախաղի միջազգային 3-րդ փառատօն տեղի պիտի ունենայ 10-15 օգոստոսին, Ծաղկաձորի մէջ:

Փառատօնը կազմակերպուած է Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան, Երեւանի մնջախաղի պետական թատրոնին, Ազգային թատերական ստեղծագործական միաւորումին եւ Ծաղկաձորի քաղաքապետութեան կողմէ: 27 յուլիսին լրագրողներուն հետ ունեցած հանդիպումին ընթացքին այս մասին յայտարարեց փառատօնի գործադիր տնօրէն Ժիրայր Դադասեան:

Փառատօնին պիտի մասնակցին անհատ մնջախաղացներ եւ մնջախաղի թատերախումբեր` տարբեր երկիրներէ. Մաթէօ Չոնինին` Իտալիայէն, Մակոթօ Ինովեն` Ճափոնէն, Վետատ Զառը` Թուրքիայէն, Կլեն Խաւիէրն ու իր թատերախումբը` Դանիայէն, Փոլընտ Թիէթըր թատերախումբը` Լեհաստանէն, Սերգէյ Չերուեաքովը` Ղազախստանէն, ինչպէս նաեւ` 4 հայաստանեան թատրոններ: Փառատօնի յատուկ հիւրն է Ս. Փեթերսպուրկի թատերական արուեստի ակադեմիայի փրոֆեսէօր, արուեստաբանութեան թեկնածու, մնջախաղի մասին բազմաթիւ գիրքերու, յօդուածներու հեղինակ, ինչպէս նաեւ շարք մը ներկայացումներու բեմադրիչ Ելենա Մարքովան` Ռուսիայէն:

Փառատօնի ընթացքին պիտի ցուցադրուին բացօթեայ ներկայացումներ, որոնց ընդմէջէն հանդիսատեսներուն հետ կապ պիտի հաստատուի, պիտի կատարուին տարբեր թատերախումբերու միացեալ ծրագիրներ, տեղի պիտի ունենայ փորձառութիւններու փոխանակում, ինչպէս նաեւ` փողոցային մնջախաղի վարպետութեան դասընթացքներ եւ այլն: Փառատօնին ընթացքին պիտի տրուին նաեւ պարային մնջախաղի վարպետութեան մասնագիտական դասընթացքներ` բարձր որակաւորում ունեցող մասնագէտներու կողմէ: Փառատօնին ընթացքին պիտի տրամադրուի Երեւանէն Ծաղկաձոր փոխադրող երկու մեծ հանրակառք` անվճար, որպէսզի Երեւանի հանդիսատեսը եւս իրաւունք ունենայ մասնակցելու այս փառատօնին: Կը նախատեսուի ընդարձակել փառատօնին ծիրը եւ ցուցադրութիւններով հանդէս գալ նաեւ Ծաղկաձորի մօտակայ քաղաքներուն մէջ Հրազդան, Սեւան եւ այլն: Փառատօնին բացումը պիտի կատարուի Ծաղկաձորի մէջ տեղադրուելիք Լէոնիդ Ենգիբարեանի արձանին բացումով: Նշենք, որ անոր քանդակագործն է Դաւիթ Մինասեանը:

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )