Կիրակնօրեայ Խօսքը. Յարգա՜նք Մեծ Վաստակաւորին…

ՄԵՍՐՈՊ ՀԱՅՈՒՆԻ

Սիրելի՛ ընթերցող, գերապայծառ հ. Վարդան եպս. Աշգարեանի (1937-2012) քառասունքը կը պարտադրէ առնուազն ծանուցողական սիւնակ մը անոր գրական-ստեղծագործական վաստակին վրայ մեր օրաթերթին` «Ազդակ»-ին մէջ, զոր ամէն օր մեծ հաճոյքով կը կարդար լիբանանահայութեան 50 տարի հաւատարմօրէն ծառայած Մխիթարեան մեծ հանգուցեալը:

Այո՛, հ. Աշգարեան, որ յոյժ կարդացող էր եւ սիրահարած էր ազգային ու միջազգային անձնաւորութիւններու յուշագրութիւններու եւ կենսագրութիւններու ընթերցանութեան, բայց յատկապէս անոնց մէջ` հայ բանաստեղծներուն, որոնց երկերուն եւ ոճերուն ծանօթ էր, հանդիսացաւ «Բանի» մարդն ու «Տառի» հեղինակը:

Վիեննական Մխիթարեան միաբանութեան սրբատաշ յարկին ներքեւ ծնաւ եւ սնաւ  (1950-1961)` իբրեւ բանաստեղծ, ճարտասան, քարոզիչ, բարոյախօս ու հոգեւոր մատենագիր, որուն յիշողութիւնը շատ զօրաւոր էր:

Իբրեւ արձակագիր ու հռետոր` հ. Աշգարեան ունէր իւրայատուկ թէ՛ իր խօսելակերպը եւ թէ՛ իր գրելաձեւը: Նոյնիսկ կէտադրութիւնն ինքնուրոյն է… Աւելորդ բառ չկայ իր գրականութեան մէջ: Յոյժ կտրուկ ըլլալու չափ շատ հակիրճ էր անոր խօսքը, ոճը:

Իբրեւ բանաստեղծ` հ. Աշգարեան քերթողեց «Քնար մայրական», «Հայրենաշունչ», «Կեանքը երգ» մատեանները եւ այս մէկ գեղօնը` «Կարմիր եղեռնը»: Անոնց «աշգարեանական» ոճը կը հետեւի վարուժանեան դասականութեան ու սիամանթոյական հռետորականութեան… Յոյժ սիրահար էր այս երկու նահատակ բանաստեղծներուն:

Հ. Աշգարեան բեղուն հեղինակն է բազմահարիւր յօդուածներու, քարոզներու, ճառերու եւ դասախօսութիւններու, որոնք կրնային լեցնել բազմաթիւ հատորներ… Աշխատակցեցաւ «Հանդէս Ամսօրեայ», «Վերելք», «Աւետիք», «Մասիս» եւ «Մուսա լեռ» թերթերուն:

«Վարդունի» եւ «Վարդան Զօրենց» ծածկանուններով հ. Աշգարեանի հեղինակած 18 ինծի ծանօթ գիրքերուն մատենագիտական ցանկը կու տամ ժամանակագրական կարգով:

1.- «Քնար մայրական», Գահիրէ, 1961:

2.- «Հայրենաշունչ», Գահիրէ, 1961:

3.- «Կինը», Պէյրութ, 1967: Բ. տպ., «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 11, Վիեննա, 1986, 45 էջ:

4.- «Միայն մէկ ժամ, Պէյրութ», 1970: Բ. տպ., «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 17, Վիեննա, 1987, 67 էջ:

5.- «Հինը, որ նոր պիտի ըլլայ», Պէյրութ, 1975, 80 էջ:

6.- «Մխիթարեան համանուագ», Պէյրութ, 1977, 67 էջ:

7.- «Կեանքը երգ», Պէյրութ, 1979, 54 էջ:

8.- «… Որովհետեւ տեղ չկար», «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 10, Վիեննա, 1984, 95 էջ:

9.- «Պահանջելու պէս խնդրանք իբրեւ», «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 13, Վիեննա, 1986, 54 էջ:

10.- «Բռունցքի նման», «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 15, Վիեննա, 1986,72 էջ:

11.- «Բարեխօսէ՛ այսօր, վաղը ու միշտ»,  «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 23, Պէյրութ, 1988, 71 էջ:

12.- «Հաշուի նստիլ ու հաշիւ տալ», «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 25, Վիեննա, 1989, 57 էջ:

13.- «Քրիստոս Աստուած – անհրաժե՞շտ», «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 26, Վիեննա, 1991, 65 էջ:

14.- «Ժամանակը մենք իսկ ենք», «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 30, Պէյրութ, 1995, 80 էջ:

15.- «Համբոյրը», «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 32, Պէյրութ, 1998, 57 էջ:

16.- «Սուրբ Պատարագը», «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 34, Պէյրութ, 2000, 47 էջ: Համահեղինակ` Անդրանիկ վրդ. Կռանեան:

17.- Վարդան Զօրենց – Հայր Վարդան եպս. Աշգարեան, «Բուռ մը բանաստեղծ մտաւորականներ», Պէյրութ, 2007, 75 էջ:

18.- Վարդան Զօրենց – Հայր Վարդան եպս. Աշգարեան, «Քնար մայրական», «Հայրենաշունչ», «Կեանքը երգ», «Կարմիր եղեռնը», Պէյրութ, 2007, 133 էջ: Վերջին երկու հատորները հրատարակուեցան անոր նախկին ուսանողներուն կողմէ:

Հ. Աշգարեանի «Կեանքը երգ» եւ «Ժամանակը մենք իսկ ենք» գիրքերը թարգմանուեցան

արաբերէնի` Ժիւլի Մրատի կողմէ, արժանանալով «Սայիտ Աքըլ» մրցանակին ու բարձրագով

գրախօսականներու` լիբանանեան մամուլին մէջ:

Հ. Աշգարեան մեծ արժանիք ունի իր տարած խմբագրական ու հրատարակչական գործունէութեամբ: Մեծաւորներէն նշանակուեցաւ 1977-ին Վիեննական Մխիթարեան Միաբանութենէն ստեղծուած «ՄԽԻԹԱՐ մատենաշար»-ին առաջին պատասխանատուն, որ մինչեւ 1984 լոյս ընծայեց 1-10 թիւերը (Պէյրութ), 1988-1992 ժամանակաշրջանէն` 21-28 (Վիեննա), 1993-1995 տարիներէն` 29-30 եւ 2000-էն` 34 հատորները (Պէյրութ):

Հ. Աշգարեան, որ անսպառ խանդով ու կարելի նիւթականով միշտ քաջալերեց սկսնակ եւ երիտասարդ գրողները, նաեւ խմբագրեց-հրատարակեց այս չորս հատորները` հ. Ներսէս Ակինեանի «Բանասէրի գրչէն բանաստեղծական նշմարներ» (Պէյրութ, 1965), Սահակ Կոգեանի «Մինչեւ ցե՞րբ, Տէր, միչեւ ցե՞րբ» (Պէյրութ, 1975, 115 էջ), Սրապիոն Եղիայեանի «Մասոնութիւնը» («ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 7, Պէյրութ, 1983, 64 էջ), Սահակ Կոգեանի Փառապանծ պարտութիւնը… «ՄԽԻԹԱՐ» մատենաշար 29, Պէյրութ, 1993, 105 էջ) եւ Գարեգին Ա. Ամենայն հայոց կաթողիկոսի «Խաչի ճանապարհը» (Պէյրութ, 2003, 63 էջ):

Հ. Աշգարեանի խմբագրական ու հրատարակչական գործունէութեան մաս կը կազմէ նաեւ «Աւետիք»-ի` Հ Կ պատրիարքութեան պաշտօնաթերթին խմբագրապետութիւնը, զոր վարեց 1989-1992 եւ 2004-2008 տարիներուն ընթացքին` լոյս ընծայելով 9 տարեգիրքեր:

«Խօսքը կը թռչի, գիրը կը մնայ» ժողովրդային ասոյթին դիմաց` առարկայական եւ իմաստալից է բացագանչել, թէ հ. Աշգարեանի ոչ միայն «տառը» կը մնայ, այլ նաեւ «բանը»` անոր բազմահազար ունկնդիրներու հոգեմտաւորին մէջ:

 

Այնճար, 3 սեպտեմբեր 2012                               

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )