Սպաննել Իրանի Մանուկները

ՏԷՅՎ ԼԻՆՏՈՐՖ

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախկին նախարար Մատլեն Օլպրայթ շատ ուրախ ըլլալու է. Միացեալ Նահանգներու ղեկավարութեամբ պատժամիջոցներու եւ ամպարկոներու այլ արշաւ մըն ալ պիտի սկսի մանուկներ սպաննել, այս անգամ` Իրանի մէջ:

Օլպրայթ նախկին նախագահ Պիլ Քլինթընի արտաքին գործոց նախարարն էր: Այդ օրերուն` 2000-ին, ան «Սի. Պի. Էս.» կայանի «60 մինըց» լրատուական հաղորդումին կողմէ հարցազրոյցի հրաւիրուած էր. լրագրող Լեսլի Սթահլ անոր ուշադրութեան յանձնեց, որ աւելի քան 500 հազար իրաքցի երեխաներ մեռած են, որովհետեւ պատժամիջոցներու պատճառով ո՛չ միայն պարզ դեղերու պակաս կար, այլ նոյնիսկ ըմպելի ջուրը հականեխելու անհրաժեշտ քլոր կարելի չէր ապահովել: Սթահլ հարց տուաւ Օլպրայթի, թէ պատժամիջոցներուն նպատակը կ՛արժէ՞ր այսպիսի ահաւոր հաշուեկշիռ մը: Օլպրայթ պատասխանեց. «Կարծեմ դժուար ընտրութիւն ըլլալու է, բայց գինը, կը կարծենք, կ՛արժէր»:

Հիլըրի Քլինթըն

Օլպրայթ ուրախ ըլլալու է, որովհետեւ նոյն անգութ տրամաբանութիւնը ակնյայտօրէն որդեգրուած է, բայց այս անգամ Օպամայի վարչամեքենային ու անոր արտաքին գործոց նախարարին` «գիւղ մը պէտք է»-ի հեղինակ եւ ինքզինք մանուկներու իրաւանց պաշտպան հռչակած Հիլըրի Քլինթընի կողմէ:

Իրանեան «յատուկ հիւանդութիւններու դարմանումին օժանդակող բարեսիրական միութեան» նախագահը Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան ընդհանուր քարտուղար Պան Քի Մունի յղած է նամակ մը, որուն մէջ կը հաստատէ, որ Միացեալ Նահանգներու պնդումով Իրանի դէմ որդեգրուած պատժամիջոցներու արշաւը (իրանեան դրամական հաստատութիւններու եւ Իրանի հետ գործարքներու մասնակից արեւմտեան դրամատուներու դէմ) պատճառ դարձած է, որ գրեթէ անկարելի դառնայ իրանցի բժիշկներուն եւ հիւանդանոցներուն, որ արտասահմանէն դեղեր գնեն հազուադէպ կամ լուրջ հիւանդութիւններու համար (օրինակի համար` հեղարիւնութիւն (հեմոֆիլիա):

«Մալթիփըլ սելերոսիա», որոշ քաղցկեղներու, երիկամներու հարցերու եւ անարիւնութեան (թալասեմիա):

 

Իրաքի ողբերգութիւնը

Միջազգային պատժամիջոցներու խստացումին բերմամբ, նաեւ դժուար դարձաւ այս դեղերէն կարգ մը տեսակներու տեղական արտադրութիւնը, որովհետեւ Իրանի դեղերու գործարաններուն համար շատ դժուար դարձաւ այդ դեղերէն կարգ մը տեսակներու տեղական արտադրութեան անհրաժեշտ հում նիւթերու ձեռքբերումը, աւելցուց նոյն նամակը:

Ֆաթիմա Հաշեմի Ռաֆսանճանի

Ֆաթիմա Հաշեմի Ռաֆսանճանի` նամակին հեղինակը, կոչ ուղղեց Պան Քի Մունի` առաջքը առնելու այն վտանգին, որ պատժամիջոցներու այս արշաւը խստագոյնս պիտի հարուածէ այդ հիւանդութիւններէն տառապող շուրջ վեց միլիոն իրանցիներ: Ան հաւաստեց, որ պատժամիջոցները արդէն վնասած են հազարաւոր հիւանդներու:

Իրանը տնտեսապէս խեղդելու ամերիկեան արշաւին յայտարարուած նպատակն է ճնշում բանեցնել իրանեան հանրութեան վրայ, որպէսզի անիկա իր կարգին երկրի ղեկավարութեան պարտադրէ փակել ամբողջովին օրինական ծրագիր մը` զարգացնելու հիւլէական ուժանիւթի արտադրութեան տեղական կարողութիւնը: Բայց այդ պատժամիջոցներուն իբրեւ հետեւանք` վերոյիշեալ հիւանդութիւններէն տառապող իրանցիները, մեծամասնութեամբ` մանուկներ, կը զրկուին իրենց համար կենսական դեղերէն, պարզապէս որովհետեւ Իսրայէլ եւ անոր զօրակցող Միացեալ Նահանգներ կ՛ըսեն, թէ կը վախնան, որ Իրանի հիւլէական ծրագիրը կրնայ հնարաւորութիւն տալ, որ Իրան ապագային օր մը հիւլէական զէնք պատրաստէ: Այդ պարագային, Իրան պիտի դառնայ Միջին Արեւելքի երկրորդ երկիրը, որ այդպիսի զէնք ունի եւ վերջ պիտի դնէ նոյն Իսրայէլի մենաշնորհին: Ամերիկեան գաղտնի սպասարկութիւնները կը խոստովանին, որ ցարդ ոչ մէկ ապացոյց կայ, թէ Իրան կը փորձէ պատրաստել հիւլէական ռումբ մը: Բայց այն հաւանականութիւնը, որ ապագային այդպիսի բան կրնայ պատահիլ, բաւարար է արդարացնելու վտանգաւոր հիւանդութիւններէ տառապող իրանցիներու կեանքին սպառնալը:

Իրանի երկրաշարժը եւ հիւանդանոցներու տագնապը

Իրանի պարտադրուած ամերիկեան պատժամիջոցները հարցեր ստեղծեցին նաեւ Իրանի վերջին աղէտին զոհերուն. երկրի հիւսիս- արեւմուտքը հարուածած զոյգ երկրաշարժերը, որոնք հասան 6,4 եւ 6,3 ռիխթըր ուժգնութեան, պատճառեցին հարիւրաւոր զոհեր, հազարաւոր վիրաւորներ եւ բիւրաւոր անպատսպարներ: Մարդասէր Միացեալ Նահանգները իրենց «Եու. Էս. Էյտ» ծրագիրին միջոցով ուղարկեցին օդանաւ մը` բեռնաւորուած օժանդակութիւններով. 350 հազար ամ. տոլար արժողութեամբ շիշերով ջուր, վերմակներ եւ անհատական մաքրութեան դեղեր. ան նաեւ 50 հազար ամերիկեան տոլար տրամադրեց Կարմիր խաչի եւ Կարմիր մահիկի կազմակերպութիւններուն: Բայց այս  օժանդակութիւնը մանրաբաժին մըն է` բաղդատած այն պարէնին, որ արգիլուած է Իրանի միջազգային վճարումները արգիլող պատժամիջոցներուն բերմամբ: Աղէտի գօտիի հիւանդանոցները, որոնց մէկ մասը վնասուած էր, գերխճողուած էին եւ կը մաքառէին անհրաժեշտ դեղորայքը ապահովելու:

Ոչ ոք պէտք է անակնկալի մատնուի կամ զարմանայ Ուաշինկթընի կողմէ մանուկներու եւ հիւանդներու այս անգութ զոհարկութեան համար: Յանուն ռէալփոլիթիքի, 1990-ականներուն, Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք, Քուպայի մանուկներուն մէջ կուրութեան համաճարակ մը կար, պատճառը տասնամեակներու ամերիկեան ամպարկոյի զոհ Քուպայի անկարողութիւնն էր ներածելու անհրաժեշտ սննդամթերքը, մանաւանդ` «Ա.» կենսանիւթը:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախկին նախարար Մատլեն Օլպրայթ հաւանաբար կը կարծէ, որ այդ աղէտն ալ «կ՛արժէր»:

«Եուրէյժիա Ռիվիու»

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )