Խօսք Խնդակցութեան. Անկախ Հայաստանին (21 Սեպտեմբեր 1991)

Համայն հայութեան երազն էր ունենալ ազատ ու անկախ հայրենիք մը: Ինչո՞ւ ուրիշ ազգեր ունենան հայրենիք անկախ, իսկ հայը չունենայ: Դարեր ու դարեր բզքտուած հայաշխարհ մը, թշնամի վայրագ ցեղերու արշաւանքներէն ճզմուած մեր Հայաստանը: 20-րդ դարուն գործադրուած ցեղասպանութեան զոհը: Վերջապէս իր ուժերը հաւաքած եւ իր անկախութիւնը կերտած հայ ժողովուրդ մը, մշտնջենական Արարատի փէշերուն: 1918 մայիս 28: Յետո՞յ: Շարունակութիւնը բռնակալութեան տենչին: Կը լսուի ձայն մը` խորթ ու խռպոտ: Կը ճզմուի մանուկ Հայաստանը, անկախութեան քաղցրութիւնը նոր ճաշակած մեր հայրենիքը, որ դարձեալ եղած էր «թշուառ, անտէր, մեր թշնամեաց ոտնակոխ»:

Փա՛ռք Աստուծոյ: Երկար երգեցինք «Զի Աստուած ընդ մեզ է»: Հաւատանք թէ ոչ, Աստուած մեզի հետ էր…

70 տարիներ շարունակ ազգային ու ցեղային ժառանգութեան կորուստ: Քանդուած տաճարներ, պղծուած սրբութիւններ, եւ` «Պրոլետարներ ամբողջ աշխարհի, միացէ՛ք»: Սովետն է տէրը աշխարհի: 15 ազատ երկիրներուն տիրապետած համայնական իշխանութիւն: Հայաստան, երկիր դրախտավայր, ո՞ւր մնացիր դուն: Այդ դժբախտութիւնն ալ անցաւ: Անցա՞ւ… Այո՛ գոչենք ազգովին ու երգենք.

«Յառաջ, նահատակ ցեղի անմահներ»:

Սփիւռքացած հայը, օտար երկինքներու տակ իր մնացորդացը պատսպարած հայը, աչքերը յառած դէպի երկիր վերադառնալու ճամբաներուն, կարօտի երգը կ՛երգէր` դիմելով հայոց-աշխարհի կռունկին.

«Կռունկ, մեր աշխարհէն, խապրիկ մը չունի՞ս…
… Թողնել եկել եմ, միրգերս ու այգիս, կռունկ…»:

Երգով երազեցինք մեր հայրենիքը: Հայրենիքի մեր եղբայրները գուցէ զարմանան մեր հայրենասիրութեան, մեր կարօտին: Կը զարմանան, որ հայրենասիրական երգեր սորված ենք մեր մանուկ հասակէն: Եռագոյնը բարձր պահած ենք: Հոգեկան ու ոգեկան հայրենիք շնչած ենք միայն: Սովետը արգիլած էր լսել արտասահմանցի հայուն ձայնը, տենչը, ազգային ժառանգութիւն պահպանելու հաւատքը: Միջին Արեւելքն էր մեզ պահողը, մեզի ազատութիւն շնորհած այս աշխարհը, ուր սորվեցանք մեր լեզուն, երգեցինք մեր երգերը, անոնցմով կարողացանք ներշնչել սերունդները: Հայաստանի աշխարհագրութիւնը, հայոց պատմութիւնը մեր դասացուցակներուն պանծալի պահերը եղան: Պէ՞տք է յիշել արդեօք այն երգերը, կոմիտասեան թէ գուսանական, ժողովրդային թէ յեղափոխական երգերը, որոնցմով սնանեցանք վերջին հարիւր տարիներուն:

Յիշենք երգ մը, որուն հեղինակը անծանօթ է մեզի, եւ որ Եղեռնէն մազապուրծ սերունդին շուրթերէն լսեցինք, մենք ալ երգեցինք.

«Տիգրանակերտ, Մուշ, Պայազիտ, դէպի Վան,
Ուղարկէին հայոց զօրքեր պահապան:
Մէկ տեսնէի Կարին նստած հայ իշխան,
Հայ տառերով գրէր հայուն հրաման»:

Շարունակելի է երգը` բաղձանքի, ափսոսանքի եւ յոյսի տողերով:

Վերջապէս: Ունեցանք մեր երկիրը` անկախ, հեռու բռնաբարումէ:

«Մենք ենք, մեր սարերը»…

Անցած են արդէն 20 եւ աւելի տարիներ: Ունեցանք հանրապետութիւն եւ խորհրդարան: Սփիւռք-հայրենիք կապը սերտացաւ: Հայաստան ամէն բանէ վեր նշանաբանը մեր առօրեայ հաւատամքը դարձաւ: Չի բաւեր սփիւռքի սրտակցութիւնը, աջակցութիւնը, դէպի հայրենիք իր այցելութիւնները ոչ միայն զբօսաշրջային ծրագիրով, այլեւ` հայրենիքը կառուցելու կամքով: Այսօր սփիւռքահայը պահանջելու պէս կը խնդրէ հայրենի ժողովուրդէն. մի՛ լքէք Հայաստանը, օտար ափերը հանգստաւէտ չեն: Պէտք է դիմանալ եւ հզօրանալ: Պէտք է սրբագրել թերիները: Պէտք է վերադարձնել հայուն բարոյական արժանիքները, հեռու` կաշառքէ, փտածութենէ, մոռնալ խորհրդային կարգերուն սերմանուած բարքերը: Հայը աշխատասէր է, կրնայ «քարէն հաց հանել»: Կը բաւէ փախուստը: Թուրքը կ՛ուրախանայ մեր թիւին նուազումէն: Հայե՛ր, խելքի եկէք: Չէ՞ք տեսներ մեր տառապանքը: Երէկ Լիբանանն էր, որ տակաւին ամբողջովին չէ բուժած իր վէրքերը: Այսօր Սուրիան է: Ո՞վ պիտի բուժէ մեր ցաւերը: Հայրենիքը կրնա՞յ պատսպարել, ապահովել մեր աղէտահար հայրենակիցները: Ո՞ւր մնացին Իրաքի` այդ բարգաւաճ եւ հինաւուրց գաղութին զաւակները: Եգիպտոս… գիտէք անոր երէկը եւ այսօրը: Հզօրացի՛ր Հայաստան: Հայ մարդ, աչքերդ նային քու սեփական հողիդ: Մշակէ՛ արտդ ու այգիդ: Հայոց լեռները կարօտ են բազուկիդ ուժին: Անկախութիւնը միասնականութեամբ կը զօրանայ: Հայրենիքը կարօտը ունի համերաշխութեան:

Ողջունելի է մեր անկախութիւնը: Մաղթանքներ ունինք մեր սրտին: Կեցցե՛ս Հայաստան, դուն կա՛ս ու կը մնաս յաւերժական երթով: Տկարութիւնը հեռու մեզմէ: Կը մաղթենք, որ մեր հայրենիքին ղեկավարները ըլլան իմաստուն, զգան ցաւը ժողովուրդին: Ապրին գիւղացիին եւ շինականին հոգերով, այն գիւղացին, որ երբ տեսաւ յարձակող թշնամին, «Դաշտը թողուց, սուր, հրացան բահի տեղ առաւ», իր կեանքը զոհեց յանուն ազատութեան:

Հայաստանը միայն Երեւան, մեր լոյսի քաղաքը չէ: Հայաստանը են նաեւ գիւղերը: Ջուր տանք մշակին, որ ցանէ ու հնձէ առատ ու զուարթ:

Երիտասարդ է Հայաստանի անկախութիւնը: Ուժ տանք անոր, որ առաւել զօրանայ, հզօրանայ, Արցախին հետ կողք-կողքի յառաջանայ դէպի լուսաւոր ապագայ: Երթը շարունակենք` ծաղկեցնելով Սիսիանը, Կապանը, Գորիսը, Աշոցքը, Խնձորեսկը, Ապարանը եւ…. որպէսզի առաւել ոգեւորութեամբ եւ հաւատքով երգենք.

«Մշակ բանուոր, ռենչպեր աղբերք,
Արիք միանանք, յառաջ գնանք…»:
Թող յաւերժանայ եւ զօրանայ անկախութիւնը Հայաստանի:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )