Հայաստանը Պէտք Է Իրաւական Փաստաթղթով Երաշխաւորի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Անվտանգութիւնը

Ստորեւ կու տանք ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի պաշտօնաթերթ «Ապառաժ»-ի հարցազրոյցը ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանի հետ: Հարցազրոյցին մէջ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը կը խօսի Հունգարիոյ կողմէ Ռամիլ Սաֆարովը Ազրպէյճանին արտայանձնելու երեւոյթին եւ Հայաստանի ու Արցախի միջեւ ռազմական դաշինքի կնքումի անհրաժեշտութեան մասին:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ընկե՛ր Հրանդ, վերջին օրերին Ռ. Սաֆարովին` Ազրպէյճան արտայանձնելու եւ այնտեղ ազատ արձակելու ու հերոսացնելու կապակցութեամբ նշել էք, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը համապատասխան աշխուժութիւն չի ցուցաբերում` համեմատած Ազրպէյճանի հետ: Դուք յատկապէս ինչը՞ նկատի ունէք, եւ ի՞նչ պէտք է անի Հայաստանի Հանրապետութիւնը:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Վերջին ժամանակաշրջանում` աւելի քան 10 տարի, մենք արտաքին ճակատի վրայ, քարոզչական պայքարի մէջ տեղի ենք տալիս: Մենք քարոզչական համապատասխան աշխատանքները տկարացրել ենք Ղարաբաղի դատի արդարացիութեան առումով` միջազգային համապատասխան հանրային կարծիք ստեղծելու մէջ: Այս գործի մէջ ազրպէյճանցիները մեզնից առաջ են անցել: Այստեղ երկու հիմնական երեւոյթ է պատճառ դարձել: Առաջին` արցախեան ազատամարտում ձեռք բերուած յաջողութիւնների պատճառով մի տեսակ ինքնագոհութիւն, ինքնավստահութիւն ենք զգացել, կ՛ասեմ` անիմաստ, անտեղի առումով, եւ երկրորդ` մի տեսակ ընդհանուր կրաւորականութիւն ենք ցուցաբերել` թէ՛ դիւանագիտական աշխատանքների, թէ՛ քարոզչական առումով:

Սաֆարովի այս դէպքը եւ Ալիեւի պահուածքը մեզ հնարաւորութիւն են տալիս, որ մենք կարողանանք համապատասխան աշխատանքներով այդ բացը լրացնել կամ միջազգային առումով հակաազրպէյճանական մեծ քարոզչական արշաւ ծաւալել: Դրա անհրաժեշտութեան մասին էր իմ խօսքը: Այդ հարցում մեզ այսօր միասնականութիւն է պէտք, կազմակերպուած, համադրուած աշխատանք է պէտք, եւ եթէ քննադատուել է իմ կողմից Հայաստանի Հանրապետութեան դիւանագիտական կրաւորականութիւնը, դա աւելի շատ մատնանշում է եղել, որպէսզի կարողանանք այդ կրաւորականութիւնը զգալ, այդ թմբիրից դուրս գալ, եւ կարողանանք համապատասխան աշխատանքներ անել, որովհետեւ միայն պատերազմի դաշտում չէ անհրաժեշտ յաջողութիւն ունենալ, նաեւ քարոզչական պայքարի մէջ մենք պէտք է համապատասխան դիրքերն ունենանք, որովհետեւ այս պայքարում արդարութիւնը մեր կողմն է, եւ պիտի դա լաւագոյնս օգտագործել` մեզ համար յարմար մթնոլորտ ստեղծելու համար:

Հ.- Հայաստանի Ազգային ժողովի ՀՅԴ խմբակցութիւնը` ի դէմս Աղուան Վարդանեանի, յայտարարել է, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը պէտք է նախաձեռնի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան միջազգային ճանաչման եւ նրա հետ ռազմաքաղաքական դաշինք կնքելու գործընթաց: Այս առիթով որոշ շրջանակների կողմից հնչել են նաեւ մտահոգութիւններ, թէ այս պահին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան միջազգային ճանաչումը կարող է պատերազմի պատճառ դառնալ: Ինչպէ՞ս կը մեկնաբանէք սա:

Պ.- ՀՅԴ խմբակցութեան քարտուղարի կողմից հնչած այդ յայտարարութիւնն աւելի շատ պայմանական բնոյթ էր կրում` որ մենք արձագանգ չտեսնելու դէպքում պէտք է այդպէս անենք: Անկախ այդ յայտարարութիւնից` մենք երկար ժամանակ է, որ այդ գործընթացը սկսել ենք: Երբ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը յայտարարել է իր անկախութիւնը, այդ օրուանից նաեւ սկսուել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անկախութեան միջազգային ճանաչման հարցը: Եւ այդ օրուանից մինչեւ հիմա արդիւնք չենք ստացել, որովհետեւ մինչ այժմ անհրաժեշտ աշխատանք չենք ծաւալել: Բայց այս հարցում յետդարձի ճամբայ չկայ: Առնուազն մեր կազմակերպութիւնն այս առումով ոչ մի անգամ էլ իր աշխատանքները չի դադարեցրել: Զգալի է համահայկական, համադրուած ու նպատակադրուած, ծրագրուած աշխատանքի պակասը: Բայց սկզբունքօրէն այդ աշխատանքը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անկախութեան հռչակումից ի վեր արդէն սկսուած է:

Ինչ վերաբերւում է ռազմաքաղաքական դաշինք կնքելու հարցին, նշեմ, որ անկախ Ռամիլ Սաֆարովին Ազրպէյճան արտայանձնելուց եւ վերջին շրջանում ստեղծուած իրադրութիւնից, երկար ժամանակ է, ինչ ՀՅԴ-ն այս հարցի վերաբերեալ պահանջատէր է, եւ գտնում ենք, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը պէտք է համապատասխան իրաւական փաստաթղթով երաշխաւորի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անվտանգութիւնը. այդ ռազմական դաշինքի հարցը նոր չէ, որ արծածւում է, ուղղակի այս պահին դա նուազագոյնն է, որ մենք կարող ենք անել: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հետ ռազմական դաշինք կնքելով` մենք փաստացիօրէն նաեւ առաջին եւ հիմնական քայլն ենք անում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անկախութեան ճանաչման համար, իսկ միջազգայնօրէն` Հայաստանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անվտանգութեան երաշխաւորութիւնը կ՛ամրագրուի փաստաթղթով: Այս միջադէպից յետոյ միջազգային տարբեր հարթակներից Հայաստանին եւ Ազրպէյճանին փորձում են դիտել նոյն հարթութեան վրայ եւ միեւնոյն գնահատականը տալ: Արդիւնքում ստացւում է, որ տեղի ունեցածի համար երկու կողմին էլ նայում են որպէս «մեղաւոր»:

Հ.- Կարելի՞ է ասել, որ Ազրպէյճանը որեւէ երաշխիքներ է ստացել, այնուհետեւ գործի անցել (Ռ. Սաֆարովին արտայանձնելու վերաբերեալ):

Պ.- Չեմ հաւատում, որ նախապէս եղել է որեւէ պայմանաւորուածութիւն, բայց հաւատում եմ, որ նախնական միջնորդութեան առաքելութեան գիտակցումով մեզ փորձում են նոյն հարթակի վրայ դնել: Ազրպէյճանն էլ, անկողմնակալ երեւալու համարել, մեզ փորձում է անընդհատ նոյնչափ մեղաւոր համարել, որպէսզի հարցերն այլ ընթացք չստանան: Դա պէտք է մեր կողմից անընդունելի եւ անհանդուրժելի լինի: Այդ առումով մենք պէտք է մեծ աշխատանք կատարենք, պէտք է կարողանանք համանախագահներից անընդհատ պահանջել, համոզել, ճնշել, վերջ տալ այն վարքագծին, որ մեզ ուզում են միեւնոյն հարթութեան մէջ տեսնել, երկուսին էլ մեղաւոր տեսնել: Այս առումով էլ մեր անգործութեան մեղքը կայ, մենք կրաւորական ենք, մենք պէտք է շատ աւելի աշխուժ լինենք եւ համանախագահների պատկան երկրներում անհրաժեշտ քարոզչութիւն, աշխատանք տանենք:

Հ.- Կարծու՞մ էք, որ, այնուամենայնիւ, Ազրպէյճանը միջազգային հանրութեան կողմից արժանի գնահատական կը ստանայ:

Պ.- Ես հաւատում եմ, որ ում լսելի դառնայ հարցի էութիւնը, չի կարող այլ կեցուածք ունենալ, չի կարող չդատապարտել այս երեւոյթը ու նողկանք չապրել Ազրպէյճանի պահուածքից: Հարցն այնքան պարզ է, այնքան գռեհիկ ձեւով են մարդկային արժէքները ոտնահարուած, այնքան վայրենութիւն կայ այս դէպքի մէջ, որ եթէ մենք կարողանանք հարցը լսելի դարձնել աշխարհին, բոլորն անխտիր կը դատապարտեն Ազրպէյճանին: Ուղղակի այս առիթը մենք պէտք է կարողանանք լաւագոյնս օգտագործել, այս առիթի միջոցով ազրպէյճանական իշխանութեան էութիւնը բացայայտել ամբողջ աշխարհում: Չի կարող 21-րդ դարում աշխարհը հանդուրժել քնած մարդուն կացնով սպանութիւնը: Պէտք է այնպէս անել, որ ամէն մարդ, ամէն կազմակերպութիւն, ամէն պետութիւն այս մասին իմանայ: Բաւական է այսքանն անել, եւ մնացածն ինքնաբերաբար կը ստացուի:

Հ.- Ընկեր Հրանդ, կարծու՞մ էք, որ Հունգարիայի իշխանութիւնները տեղեակ չէին Ռ. Սաֆարովին Ազրպէյճանին յանձնելու դէպքում նրան ազատ արձակելու` Ազրպէյճանի մտադրութեան մասին: Վերջերս լուրեր տարածուեցին նաեւ, որ Հունգարիան կարող է դադարեցնել դիւանագիտական յարաբերութիւնները Ազրպէյճանի հետ:

Պ.- Չեմ կարծում, որ հունգարական կողմը չի կարողացել այն հաւանականութիւնն ունենալ, որ կարող է վերադարձնելուց յետոյ նման բան տեղի ունենար: Հունգարիան օրէնքի տառի առումով հաւանաբար բնական վարուեց, բայց, նկատի ունենալով տուեալ հարցի կարեւորութիւնը հայ-ազրպէյճանական յարաբերութիւնների ուղղութեամբ, ազրպէյճանական կողմի` վերջին ժամանակաշրջանում ունեցած պահուածքն ու արտայայտութիւնները, հունգարական կողմը պարտաւոր էր յաւելեալ երաշխիքներ պահանջել, որպէսզի այսպիսի բան տեղի չունենար: Եթէ չի արել դա, ուրեմն նշանակում է, որ լռելեայն համաձայնութիւն էր տուել ու պատասխանատուութիւնն իրենից հանելու ծրագիր է եղել: Եւ եթէ նոյնիսկ յայտարարում է, որ կը դադարեցնի դիւանագիտական յարաբերութիւններն Ազրպէյճանի հետ, բայց մինչ օրս դա չի արել, ապա ոչ ոք իրաւունք չունի դրան հաւատալու:

Հ.- Օրեր առաջ Արցախի Հանրապետութիւնը նշեց անկախութեան հռչակման 21-ամեակը, ինչպէս նաեւ տեղի ունեցաւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան նորընտիր նախագահի երդմնակալութեան արարողութիւնը: Ին՞չ էք զգում այս պահին եւ ի՞նչ կ՛ասէք Արցախի ժողովրդին:

Պ.- Այն, որ անկախութեան տօնն ենք նշում, որ նախագահի երդմնակալութիւնն է, խօսում է Արցախի յաղթանակի եւ կայացման մասին: Բայց այս լաւ առիթով ես պէտք չէ վարանեմ ասելու, որ շատ կարեւոր է արցախեան ինքնուրոյն բաղադրիչի ազդեցութիւնը քաղաքական, հասարակական եւ ազգային մակարդակներում: Մենք թէ՛ ներազգային եւ թէ՛ միջազգային մակարդակներում պէտք է միշտ լսենք Արցախի եւ Արցախի ժողովրդի տեսակէտը. սա շատ կարեւոր է: Եթէ միջազգային տարբեր հարթակներում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը չունի ասպարէզ` ինքնուրոյն քաղաքական աշխատանք ծաւալելու, առնուազն ունի հնարաւորութիւն միջազգային հանրային կարծիքի հետ իր տեսակէտն անընդհատ հնչեցնելու: Մեր ներազգային առումով Արցախն անպայման իր տեսակէտը պիտի ունենայ: Յաճախ մենք, ինչ-ինչ հաշուարկումներից ելնելով, ինքնազսպման ենք գնում, լռում ենք եւ աշխուժութեամբ չենք արձանագրում մեր տեսակէտը, ինչը, կարծում եմ, վտանգաւոր է Արցախի ապագայի համար: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը, իբրեւ ինքնուրոյն երեւոյթ, պէտք է անընդհատ ինքնահաստատում կատարի: Սա մեր 20-ամեայ պայքարի տրամաբանական պահանջն է:

Հարցազրոյցը վարեց
ՍԵՒԱԿ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆԸ

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )