Հայաստանի Ազգային Արխիւը Հայոց Ցեղասպանութեան Մասին Թուայնացուած Նիւթեր Պիտի Տեղադրէ Համացանցի Մէջ
Ամատունի Վիրապեան
Հայաստանի ազգային արխիւի մէջ իրականացուող կարեւորագոյն աշխատանքներէն են արխիւային փաստաթուղթերու թուայնացումն ու ելեկտրոնային շտեմարանի ստեղծումը:
Արխիւի ղեկավարութիւնը կը նախատեսէ 2013-ին համացանցի մէջ հասանելի դարձնել Հայոց ցեղասպանութեան մասին կարեւոր նշանակութիւն ունեցող փաստաթուղթեր: Թուայնացման աշխատանքներուն ընթացքի եւ ազգային արխիւի ծրագիրներուն մասին «Արմէնփրես»ի թղթակից Յակոբ Վարդանեան զրուցած է Հայաստանի հանրապետութեան Ազգային արխիւի տնօրէն Ամատունի Վիրապեանին հետ:
ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ազգային արխիւի թուայնացման աշխատանքները ի՞նչ փուլի մէջ են, որքա՞ն նիւթ թուայնացուած է մինչեւ օրս:
ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- 2012 թուականի առաջին կիսամեակի տուեալներով, թուայնացուած է 54 հազար 299 թերթ փաստաթուղթ: Ընդհանուր հաշուարկով, մինչ օրս թուայնացուած է 112 հազար 669 թերթ փաստաթուղթ: Ի դէպ, թուայնացումէն ետք որոշ փաստաթուղթեր, որոնք ունին քարոզչական նշանակութիւն` կը վերաբերին Հայոց ցեղասպանութեան, պիտի տեղադրուեն համացանցի մէջ: 2011 թուականին ձեռք բերուած թուայնացնող գերհզօր սարքերի շնորհիւ փաստաթղթերի թուայնացման գործընթացը նոր թափ առաւ: Թուայնացուեցան 50 հազար 370 թերթ փաստաթուղթ: Համեմատութեան համար նշեմ, որ մինչեւ 2010 թուայնացուած էր ընդամէնը 8000 թերթ թուղթէ կրիչով փաստաթուղթ:
Հ.- Ինչպէ՞ս կ’ընթանան ժապաւէններու եւ նկարներու թուայնացման աշխատանքները:
Պ.- Ինչ կը վերաբերի այդ փաստաթղթերի, ապա Ֆրանսայից ձեռք բերուած թուայնացման սարքի միջոցով մինչ օրս իրականացուած է 2 հազար 013 վաւերագրական ժապաւէնի թուայնացում: Հայրենական արտադրութեան գեղարուեստական ֆիլմերի թուայնացման գործընթացը իրականացւում է «Հայֆիլմ կինոստուդիա»-ի հետ կնքուած պայմանագրի համաձայն, ըստ որի պիտի թուայնացուին 415 ժապաւէն: Հայաստանի ազգային արխիւը կը ծրագրէ թուայնացնել խորհրդային տարիների հայկական ժապաւէնները, որոնք այսօր կը պահպանուին «Մոսֆիլմ կինոստուտիա»-ի մէջ: Այսօր արդէն կրնանք յայտարարել, որ 1940-1982 «Սովետական Հայաստան» վաւերագրական ժապաւէնների հանդէսի բոլոր թողարկումները թուայնացուած են: Մինչ օրս թուայնացուած է 3 հազար 742 պահպանման միաւոր լուսանկար, որոնք եղած են ապակէ հիմքով: Գործընթացը խիստ աշխատատար է եւ պահանջում է մասնագիտական հմտութիւններ: Թուայնացուած են 1519 ֆոնօ փաստաթուղթ, ներառեալ` Ազգային ժողովի 1989-1997 թուականների նիստերի ձայնագրութիւնները: Հայաստանի Ազգային արխիւը ամէն տարի կը համալրուի նոր փաստաթղթերով, որոնք հիմք կը դառնան փաստաթղթերի թուայնացման գործընթացի շարունակականութեան:
Հ.- Ի՞նչ ծրագիրներ կը նախատեսուին իրականացնել յաջորդ տարի:
Պ.- 2013-ին նախատեսւում է հաստատել արխիւի տարածքային ստորաբաժանումների արդիւնաւէտութեան ծրագիրը եւ սկսել անոր իրականացումը, արխիւի եւ տարածքային ստորաբաժանումների միջեւ համակարգչային ներքին ցանցի ստեղծում, Հայոց ցեղասպանութեան հարիւրամեակի առնչութեամբ արխիւային փաստաթղթերի ժողովածուների հրատարակում, դրանց թարգմանումը օտար լեզուներով, փաստաթղթերի թուայնացման շարունակում:
Հ.- Ի՞նչ խնդիրներ առկայ են ազգային արխիւի մէջ:
Պ.- Արխիւի մէջ հրատապ լուծում պահանջող խնդիրներից են համակարգչային սարքերի թարմացումը, տարածքային ստորաբաժանումների արխիւապահոցների մէջ օդորակման համակարգերու տեղադրում, ստորգետնեայ արխիւապահոցներու ջրամեկուսացման աշխատանքների իրականացում եւ սարքաւորումների վերազինման աւարտում: