ՀՅ Դաշնակցութեան 122-ամեակ. Պատնէշին Վրայ, Աւելի Քան Երբեք

ՇԱՒԱՐՇ ՄԻՍԱՔԵԱՆ

1925-ին, երբ Ժ. Ընդհանուր ժողովը կ՛որոշէր Դաշնակցութեան օրը տօնել ամէն տարի աշնան, գլխաւոր նպատակն էր ինքնաքննութեան, ամփոփումի փորձ մը կատարել:

Ակնարկ մը դէպի ետ, կտրուած ճամբան չափելու, չարն ու բարին դատելու եւ վաղուան աշխատանքին պատրաստուելու համար:

Ամփոփուիլ, խորհրդածել, քննել եւ դատել,- այս արժանիքները միշտ ալ ունեցած է ՀՅ Դաշնակցութիւնը, ինքնապաշտպանութեան ամեհի փոթորիկներուն մէջ, երբ կը գործէր ամեհի փոթորիկներուն մէջ, երբ կը գործէր հայրենի հողին վրայ:

Տարին անգամ մը եւս հանդիսաւորապէս կատարել այդ պարտականութիւնը` կը նշանակէ` վերագնահատման եւ վերանորոգման ճիգ մը փորձել:

Այս միջոցին սարքուած տօնակատարութիւնները կը ձգտին ոգեկոչել անցեալը, իբրեւ ներշնչարան, բայց նաեւ իբրեւ ազդարարութիւն:

Այդ առթիւ, կը յիշենք «բազում գործս արութեան», որոնք նոր շրջան մը բացին մեր պատմութեան մէջ:

Յիշելով իսկապէս փառաւոր եւ աննախընթաց քաջագործութիւնները, չենք մոռնար, նաեւ, ճակատագրական վրիպումները:

Դաշնակցութիւնը կը մնայ միշտ անխոցելի, ցորչափ կը գործէ ինքնաքննութեան բնազդը:

Մեր կուսակցութեան հիմնական արժանիքներէն մին է ինքնավստահութիւնը,- տոկուն կեցուածք, սուր նայուածք եւ վճռականութիւն` խօսքի թէ գործի մէջ:

Մենք ինքնավստահութիւնը չենք շփոթեր ինքնահաւանութեան հետ:

Եթէ այդ մեղքը գործէինք, Դաշնակցութիւնը շատոնց կէս ճամբան մնացած պիտի ըլլար:

Ինքնավստահութեան, ինքնագործունէութեան այդ առնական կորովն էր, որ հաւատք ներշնչեց անճար ժողովուրդի մը, աստիճանաբար հարթելով անոր ազատութեան ճամբան:

Նոյն սուր նայուածքը եւ վճռականութիւնը այսօր ալ գլխու պտոյտ կը պատճառեն Դաշնակցութեան հակառակորդներուն:

Խեղճերը տակաւին չեն գտած մեր անսպառ ուժին եւ յարատեւութեան գաղտնիքը:

Չեն գիտեր, թէ Դաշնակցութիւնը անփոխարինելի է իբրեւ մղիչ ուժ եւ իբրեւ արթուն պահակ: Իբրեւ յառաջապահ ճակատ:

Հանրային գործունէութեան ո՛րեւէ ասպարէզի մէջ, ուր որ Դաշնակցութիւնը կրցած է դեր մը կատարել, միշտ զգալի եղած է վերանորոգման շունչը:

Դարերու ընթացքին, թմրած էր ժողովուրդին դիմադրութեան, ինքնապաշտպանութեան բնազդը:

Մարդիկ թեւեր ունէին, բայց կը վախնային վերցնել, երբ թշնամին անխնայ  կը զարնէր:

Դաշնակցութիւնը սորվեցուց ո՛չ միայն թեւերը վերցնել, այլեւ` զարնել:

Համատարած բռնակալութիւնը խոր թմրութեան դատապարտած էր նաեւ միտքը, ազգային թէ քաղաքական տեսակէտով:

Դաշնակցութիւնը արթնցուց, աշխուժացուց մտածումը:

Մշակոյթի ճակատին վրայ եւս, թարմութեան, ինքնուրոյն ստեղծագործութեան վտակներ բացուեցան, շնորհիւ Դաշնակցութեան սլացքին:

Նոյնիսկ մեր արդի աշխարհաբարը շատ բան կը պարտի Դաշնակցութեան շունչին, իր խոյանքով, խորութեամբ եւ նրբութեամբ:

Քաղաքական ասպարէզին մէջ չգտնուեցաւ ուրիշ հոսանք մը, որ կարենար գերազանցել Դաշնակցութեան վաստակը, գիրով թէ գործքով:

Քաղաքական գրականութիւն ունեցա՞ծ էինք մենք, Դաշնակցութենէն առաջ:

Դաշնակցութիւնը չ՛անտեսեր իր շարքերէն դուրս եղած ուժերը, երբ կ՛ուզեն ծառայել պարկեշտօրէն, այս կամ այն ճակատին վրայ:

Մեր կուսակցութիւնը ո՛չ աղանդ է, ոչ ալ փարախ:

Որքա՜ն անկուսակցական արժէքներ ծաղկեցան, ներշնչուելով Դաշնակցութեան դաւանանքէն եւ գործէն:

Պատնէշին վրայ, աւելի քան երբեք, ընկերներ եւ ուղեկիցներ:

Բայց, չմոռնանք, որ դիրքերը կը մնան ամուլ փառքեր, առանց նոր ուժերու եւ յարատեւ աշխատանքի:

6 նոյեմբեր 1954

 

Դարեր շարունակ փառքի ճանապարհից դուրս մղուած մի ժողովրդի վերածնութեան ճիգերը խտացումն է ՀՅ Դաշնակցութիւնը:

Դաշնակցութիւնը հսկայ մի փորձ էր` կանգնեցնելու հայութեան անկման անիւը. մի փորձ` ի մի փուլելու հայ էութեան միմեանց լրացնող բեւեռները – Մամիկոնեան ռազմունակութիւնը եւ Բագրատունեաց կուլտուրական ոգին: Նա մի վճռական ճիգ էր` համադրելու մեր ժողովրդի կամքն ու ստեղծագործ հանճարը. մի ճիգ` կրօնական համայնքը – որին բռնութեան քմահաճոյքով վերածուած էր հայութիւնը – վերստին դարձնելու պետութիւն եւ պատմութիւն կերտող մի ազգ:

ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )